READING

Αλίκη Βουγιουκλάκη: Τ’ άγνωστα πλάνα...

Αλίκη Βουγιουκλάκη: Τ’ άγνωστα πλάνα

«Ξέρετε κάτι που το λένε γκρο πλαν; Η μηχανή προχωράει κι εσύ στέκεσαι ασάλευτη και το πρόσωπό σου παγιδεύεται στο κάδρο της φωτογραφίας, λουσμένο στο φως». Τα λόγια αυτά γράφτηκαν για την Αλεξάνδρα Ντε Λάγκο στο «Γλυκό πουλί της νιότης» και ακούστηκαν από την Αλίκη Βουγιουκλάκη σ’ ένα εορταστικό τηλεοπτικό πρόγραμμα στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Κι αν η ηρωίδα του Τενεσί Ουίλλιαμς φοβήθηκε τα κοντινά πλάνα, η Αλίκη τα λάτρεψε και τα απαίτησε περισσότερο από κάθε άλλη πρωταγωνίστρια. Αυτό είναι, άλλωστε, γνωστό, όπως γνωστή ήταν κι επιθυμία της να εμφανίζεται πάντα αψεγάδιαστη στη μικρή και στη μεγάλη οθόνη. Ιδιαίτερα γνωστός δεν είναι, όμως, ο πρώτος της καβγάς με τον Φίνο, η παρ’ ολίγον συνάντησή της στο κινηματογραφικό πανί με την Τζένη Καρέζη και το Βασίλη Λογοθετίδη και το γεγονός πως εν έτει 2012 κατάφερε να γίνει εξώφυλλο σε βρετανικό βιβλίο…

Γεννημένη πρωταγωνίστρια

Λίγο πριν την έναρξη των γυρισμάτων της δημοφιλέστατης πλέον κωμωδίας του Αλέκου Σακελλάριου, «Η θεία απ’ το Σικάγο» (1957), ο παραγωγός Φιλοποίμην Φίνος κάλεσε τη Βουγιουκλάκη, ζητώντας της να συμμετάσχει. Η απάντησή της αποστομωτική: «Δε νομίζετε ότι είμαι πολύ νέα για τον ρόλο της θείας;» Εκείνος έγινε έξαλλος, θεωρώντας απαράδεκτο το γεγονός πως η νεαρή ενζενί είχε ήδη αυτοχριστεί πρωταγωνίστρια, ειδικά απ’ τη στιγμή που θα ήταν στον ίδιο θίασο με τη Γεωργία Βασιλειάδου και τον  Ορέστη Μακρή, με αποτέλεσμα να τη διώξει απ’ το γραφείο του. Αν, πάντως, η Αλίκη δεχόταν, θα έπαιζε για πρώτη και τελευταία φορά δίπλα στην Τζένη Καρέζη, ενώ θα συμπρωταγωνιστούσε και για πρώτη φορά με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, με τον οποίο συναντήθηκε τελικά δύο χρόνια μετά στην ταινία «Αστέρω».

 

Η γατούλα νιάου – νιάου  

Τα αθώα έως παιδικά τραγούδια «Το γκρίζο γατί (Νιάου βρε γατούλα)» & «Έχω ένα μυστικό» του Μάνου Χατζιδάκι από την ταινία του Αλέκου Σακελλάριου, «Το ξύλο βγήκε απ’ τον Παράδεισο» (1959), είναι πασίγνωστα. Αυτό που δεν είναι, όμως, ιδιαίτερα γνωστό είναι πως ο σπουδαίος σκηνοθέτης δε σκόπευε να συμπεριλάβει κανένα τραγούδι στην ταινία αυτή. Η Αλίκη ζήτησε, λοιπόν, τη συνδρομή του Χατζιδάκι κι εκείνος της έγραψε το «Μια περιπέτεια στη Νότιο Καρολίνα», ένα κομμάτι που ο Σακελλάριος θεώρησε υπέρ το δέον μελαγχολικό για ν’ ακουστεί σε μια ανάλαφρη κωμωδία. Τελικά, ο μεγάλος δημιουργός υποχώρησε και προσέθεσε τις γνωστές σκηνές της σχολικής εκδρομής, ούτως ώστε να δώσει στην πρωταγωνίστριά του τη δυνατότητα να τραγουδήσει.

Η «Περιπέτεια στη Νότιο Καρολίνα» ηχογραφήθηκε και συμπεριλήφθηκε στον δίσκο «Η Αλίκη τραγουδάει για εσάς», ενώ «Το γκρίζο γατί» και το «Έχω ένα μυστικό» κυκλοφόρησαν σε  δίσκο 45 στροφών, που έμελλε να είναι και ο πρώτος χρυσός στην ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας. Μέχρι και σήμερα δεν είναι λίγοι αυτοί που την αποκαλούν υποτιμητικά εθνική γατούλα, η ίδια, πάντως, παρότι έκανε κατά καιρούς κάποιες προσπάθειες ν’ αποποιηθεί αυτόν τον ρόλο, δε φάνηκε να ενοχλείται ποτέ επί της ουσίας. Παίζοντας, μάλιστα, με την περσόνα της κι απομυζώντας στο έπακρο την επιτυχία της, τη δεκαετία του ’80 θα συμμετάσχει στην «Άμπρα Κατάμπρα», μια εικονογραφημένη σειρά παραμυθιών που συνοδευόταν από κασέτες με αφηγήσεις των παραμυθιών από γνωστούς Έλληνες ηθοποιούς, διαβάζοντας το παραμύθι της Ursula Moray Williams «Γκομπολίνο, ο γάτος της μάγισσας». Την ίδια δεκαετία, όταν ο Διονύσης Σαββόπουλος τραγουδήσει το «Το κοκοράκι (Όταν θα πάω κυρά μου στο παζάρι)» για τις ανάγκες της τηλεοπτικής εκπομπής του «Ζήτω το ελληνικό τραγούδι», παρέα με τον Χάρρυ Κλυνν και την Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Αλίκη μοιραία θα τραγουδήσει «η γατούλα νιάου – νιάου»…

Η Σταχτοπούτα δεν παντρεύτηκε τον πρίγκιπα

Οι πρώτες της απόπειρες ν’ αποβάλει από πάνω της την εικόνα της γατούλας έγιναν το 1962, που εμφανίστηκε μπροστά στο κοινό με μαύρα μαλλιά, παίζοντας στο θέατρο το έργο του Μπέρναρντ Σω «Καίσαρ και Κλεοπάτρα», σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού. Την ίδια χρονιά συμπρωταγωνίστησε με τον Νίκο Κούρκουλο στο «Ταξίδι», μια νατουραλιστική ταινία του Ντίνου Δημόπουλου που περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις τη δύσκολη ζωή στις φτωχογειτονιές του Πειραιά: εδώ η φτωχή πλην τίμια ηρωίδα όχι μόνο δεν παντρεύεται το όμορφο παλικάρι – που κι αυτό, έτσι κι αλλιώς, δεν είναι παρά ένας φτωχός βιοπαλαιστής – αλλά στο τέλος βρίσκει τον θάνατο… Αν και η καλλιτεχνική επιτυχία ήταν αδιαμφισβήτητη, το κοινό γύρισε την πλάτη και στις δύο αυτές απόπειρες, μην αντέχοντας να βλέπει το ίνδαλμά του σε σοβαρά έργα χωρίς happy end. Λέγεται, μάλιστα, πως πολλοί θεατές βγαίνοντας από τον κινηματογράφο έλεγαν «μην δείτε την ταινία, γιατί η Αλίκη στο τέλος πεθαίνει!» Έτσι, λίγο μετά η Εθνική Σταρ θα ξαναντυθεί μαθήτρια, υποδυόμενη και στο θέατρο και στο σινεμά τη Λίζα Πετροβασίλη, κερδίζοντας για μία ακόμη φορά την εύνοια του κοινού της.

 

Η παρ’ ολίγον συνάντηση

Προσπαθώντας για μία ακόμη φορά να κάνει στροφή στην καριέρα της, το 1966 η Αλίκη θα δεχτεί την πρόταση του σπουδαίου δημιουργού Γιώργου Τζαβέλλα («Κάλπικη λίρα», «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», «Ο μεθύστακας») να υποδυθεί μία πόρνη που διηγείται κάθε βράδυ στους πελάτες της και μία διαφορετική ιστορία για το πώς κατέληξε στο πεζοδρόμιο. Παρότι έδωσε και συνέντευξη στους δημοσιογράφους για να προμοτάρει την ταινία, εν τέλει φοβήθηκε το θέμα της και δεν ολοκλήρωσε ποτέ τα γυρίσματα. Ο «Αστερισμός της Παρθένου» γυρίστηκε τελικά το 1973 με σκηνοθέτη τον Γιάννη Δαλιανίδη και πρωταγωνίστρια τη Ζωή Λάσκαρη που όχι μόνο δε φοβήθηκε ποτέ αυτούς τους ρόλους, αλλά αντίθετα στήριξε την κινηματογραφική της καριέρα πάνω τους. Ο Τζαβέλλας είχε προσεγγίσει τη Βουγιουκλάκη και το 1958, θεωρώντας πως μαζί με τον Βασίλη Λογοθετίδη θα αποτελούσαν το ιδανικό ζευγάρι της ταινίας «Μια ζωή την έχουμε». Τελικά, τον ρόλο του Λογοθετίδη ανέλαβε ο Δημήτρης Χορν και της Βουγιουκλάκη – που κάθε άλλο παρά καλές ήταν οι σχέσεις της με τον αείμνηστο ηθοποιό – η Ιταλίδα Υβόν Σανσόν.

Μην πεις ποτέ κακό για την Αλίκη γιατί είναι η γυναίκα που πάντα θα αντιπροσωπεύει τα χρόνια της αθωότητάς μας.

Μάνος Χατζηδάκις

Μια διεθνής επιτυχία

Έχοντας κάνει τεράστιες επιτυχίες στη Finos Film («Η λεωφόρος του μίσους», «Ορατότης μηδέν», «Αγάπη και αίμα»), ο Νίκος Φώσκολος αρνιόταν να σκηνοθετήσει τη Βουγιουκλάκη λέγοντας πως στις δικές του ιστορίες πρωταγωνιστούν γενναίοι άντρες και όχι χαριτωμένες ξανθιές. Τελικά, το 1970 όχι μόνο συνεργάστηκε με τη λαοφιλή ηθοποιό, αλλά δέχτηκε την πρότασή της να ονομάσει την ηρωίδα του Νατάσσα αντί για Ναυσικά, όπως αρχικά σκόπευε. Η «Υπολοχαγός Νατάσσα» περιλαμβάνει γυρίσματα στην Ελλάδα, την Κύπρο και τη Γερμανία και είναι διάρκειας περίπου δυόμιση ωρών παρότι από τις τηλεοπτικές μεταδόσεις της έχουν αφαιρεθεί κάποιες σκηνές και φέρεται να προβλήθηκε ολόκληρη στη μικρή οθόνη για πρώτη και τελευταία φορά το 1977.

Για δεκαετίες το περιποιημένο αυτό μελό, όπως είχε χαρακτηριστεί από τον ίδιο τον Φίνο, κρατούσε το ρεκόρ του μεγαλύτερου αριθμού εισιτηρίων στην Ελλάδα, φτάνοντας τα 751.117 εισιτήρια σε πρώτη προβολή, κερδίζοντας το ενδιαφέρον και των ξένων θεατών. Όταν, μάλιστα, η Αλίκη βρέθηκε στη Σιγκαπούρη κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας, πολλά παιδιά την αναγνώρισαν κι άρχισαν να τη φωνάζουν «Νατάσσα», ενώ η προβολή της ταινίας από το BBC έπεισε τους παραγωγούς της ροκ όπερας «Evita» να της δώσουν τα δικαιώματα του έργου. Οι Έλληνες κριτικοί, βεβαίως, δεν είχαν την ίδια άποψη, σχολιάζοντας αρνητικά την ερμηνεία της, το ντύσιμό της κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων και το γεγονός πως μια ταινία που ξεκινάει στο Νταχάου δεν είναι δυνατόν να περιορίζεται στα στενά πλαίσια μιας μελοδραματικής ερωτικής ιστορίας. Άξιο λόγου θα ήταν επίσης ν’ αναφέρουμε πως σε μια σκηνή της ταινίας οι Ναζί εισβάλλουν στο θέατρο που υποτίθεται πως τραγουδάει η Νατάσσα κι εκείνη βρίσκει το θάρρος να τραγουδήσει «υπάρχει πάντα ένα τραγούδι στην καταιγίδα», καταφέρνοντας να δώσει κουράγιο στους τρομαγμένους θεατές. Εν έτει 2016 ανέβηκε στο Λονδίνο το μιούζικαλ «Mrs Henderson Presents» το οποίο περιλαμβάνει μια παρόμοια σκηνή, όπου κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου οι Γερμανοί βομβαρδίζουν το θέατρο που τραγουδάει μία ηθοποιός κι εκείνη εξακολουθεί το τραγούδι της, δείχνοντας το σθένος της και συγκινώντας το κοινό της. Είτε οι δημιουργοί του έργου είχαν υπόψη τους την «Υπολοχαγό Νατάσσα» είτε όχι, σίγουρα η ομοιότητα των δύο σκηνών δεν μπορεί ν’ αφήσει ασυγκίνητους τους Έλληνες θαυμαστές του παλιού ελληνικού κινηματογράφου…

Στην ιστορία φύσηξε καινούριο αεράκι

Το 1989 ο Σταμάτης Κραουνάκης θα επιχειρήσει να συστήσει στο κοινό τον πρωτοεμφανιζόμενο τότε Κώστα Μακεδόνα με τον δίσκο «Δεν έχω ιδέα». Τα τραγούδια, βέβαια, δεν ερμηνεύει μόνο ο «νέος λαϊκός τραγουδιστής» – όπως μας πληροφορεί και το εξώφυλλο του δίσκου – αφού συνεργάζονται η Βίκυ Μοσχολιού και η Αρλέτα, ενώ το «Τραγούδι της Αλίκης» ερμηνεύει, φυσικά, η Βουγιουκλάκη. Το «Πρόστιμο», όπως τιτλοφορείται αλλιώς, είχε γραφεί από τους Σταμάτη Κραουνάκη – Λίνα Νικολακοπούλου με σκοπό να ερμηνευτεί από την Τάνια Τσανακλίδου στον κύκλο τραγουδιών «Μαμά γερνάω» που είχε κυκλοφορήσει μόλις έναν χρόνο πριν· τελικά, όμως, οι δημιουργοί αποφάσισαν πως εφόσον το κομμάτι αυτό αφιερώνεται σ’ ένα πρόσωπο που είναι εν ζωή δε θα μπορούσε παρά να τραγουδηθεί από εκείνο. Η Εθνική Σταρ δεν παρέλειψε να παραλλάξει τους στίχους στο τελευταίο ρεφρέν, λέγοντας «το πλήρωσες το πρόστιμο Αλίκη Βουγιουκλάκη» αντί για «πληρώσαμε και πρόστιμο Αλίκη Βουγιουκλάκη», όσο για τη στιχουργό Λίνα Νικολακοπούλου, κατάφερε να περιγράψει μ’ έναν ιδιοφυή τρόπο την εποχή του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και την προσωπικότητα της Μούσας της, μέσα από στίχους – κλειδιά όπως «κλακέτα πρώτη», «ίσα ρε μάγκα Πειραιώτη» και «σαν κουνάει την ουρά», ενώ με τον στίχο «στην ιστορία φύσηξε καινούριο αεράκι» αποτυπώνεται μοναδικά το αντίκτυπο της Αλίκης στην ελληνική πραγματικότητα.

Εξώφυλλο βρετανικού βιβλίου

Αν και άφησε την τελευταία της πνοή στις 23 Ιουλίου 1996, η Αλίκη Βουγιουκλάκη δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στην επικαιρότητα. Το 2012, μάλιστα, η Σκωτσέζα συγγραφέας Ali Smith την επέλεξε για το εξώφυλλο του βιβλίου της «Artful». Η βραβευμένη συγγραφέας, δημοσιογράφος κι ακαδημαϊκός γνώρισε την Εθνική μας Σταρ κατά τη διάρκεια των διακοπών της στα Χανιά, παρακολουθώντας τυχαία μια ταινία της στην τηλεόραση. Παρότι δεν καταλάβαινε τη γλώσσα, μαγεύτηκε από τη φωτεινή της παρουσία με αποτέλεσμα να ψάξει στο διαδίκτυο περισσότερα για ‘κείνη, καταφέρνοντας να βρει και να παρακολουθήσει αρκετές ταινίες της με αγγλικούς υπότιτλους. Σύμφωνα με τη Smith αυτό το φωτεινό, χαρούμενο, δροσερό και γεμάτο θέληση για ζωή κορίτσι, τη βοήθησε σε μεγάλο βαθμό να ξεπεράσει την κατάθλιψή της για τον θάνατο του πατέρα της. Ο θαυμασμός της γι’ αυτήν εκφράστηκε μέσα από ένα άρθρο στο περιοδικό «The Guardian», καθώς κι από ένα εκτενές αφιέρωμα που της έκανε στο «Port» το 2014 με τίτλο «Greek Legend: Aliki Vougiouklaki». Το κείμενο αυτό κλείνει, μάλιστα, μ’ ένα απόφθεγμα του Μάνου Χατζιδάκι, που θα μπορούσε ν’ αποτελεί τον ιδανικό επίλογο κάθε αφιερώματος στην αξέχαστη ηθοποιό: «Μην πεις ποτέ κακό για την Αλίκη γιατί είναι η γυναίκα που πάντα θα αντιπροσωπεύει τα χρόνια της αθωότητάς μας».

 


Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1992. Σπούδασα ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κι έκανα μεταπτυχιακές σπουδές στην ψυχανάλυση στο Brunel University London. Από το 2010 αρθρογραφώ σε διαδικτυακά περιοδικά μουσικής, ψυχολογίας και πολιτισμού, ενώ έχω παρακολουθήσει σεμινάρια στιχουργικής στο Μικρό Πολυτεχνείο υπό την εποπτεία της Δήμητρας Γαλάνη. Επίσης, είμαι μέλος της Ελληνικής Λέσχης Βιβλίου κι έχω Grade 2 με έπαινο στη θεωρία της μουσικής και Grade 3 στο αρμόνιο από το Trinity College London.

RELATED POST

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

INSTAGRAM
FOLLOW ME