Η Ψυχή και το σώμα (Teströl és lélekröl), Ildikó Enyedi ~ 2017

Το καταρχήν φαινομενικά αδύνατο καθίσταται εντέλει εφικτό.

143
Μοιραστείτε
Η ταινία «Η Ψυχή και το σώμα» (Teströl és lélekröl) της πολυβραβευμένης σκηνοθέτιδας Ίλντικο Ενιέντι, που κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο του φετινού Φεστιβάλ Βερολίνου, καθηλώνει τον θεατή με το ευρηματικό σενάριο, την αριστοτεχνική σκηνοθεσία, την υπέροχη μουσική και τις απίθανες εικόνες της.

«Teströl és lélekröl» είναι ο πρωτότυπος τίτλος της, ενώ μεταφράστηκες ως  «On Body and Soul”  στα Αγγλικά, και η διάρκειά της 116 λεπτά.

Είναι, άραγε, άρρηκτα δεμένα μεταξύ τους η ψυχή και το σώμα;

Υπάρχουν, τάχα, πάντα κανάλια επικοινωνίας από ψυχή σε ψυχή κι από σώμα σε σώμα;

Στέκουν, μήπως, οι ψυχικές ή οι σωματικές δυσλειτουργίες εμπόδιο στην κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων ή αντίθετα αυξάνουν το ενδιαφέρον για επικοινωνία και χτίσιμο σχέσεων;

Μπορούν, λες, δυο άνθρωποι να βλέπουν το ίδιο, ακριβώς, όνειρο, την ίδια νύχτα ή είναι αυτό υπόθεση μόνο της επιστημονικής φαντασίας;

Η ταινία ξεκινάει με τα όμορφα ελάφια, που κινούνται ανάμεσα στους ψηλόλιγνους κορμούς των δέντρων του υπέροχου χιονισμένου δάσους, αναδεικνύοντας έτσι την απίστευτη ομορφιά και την ανεκτίμητη αξία της φύσης, στην οποία ανήκει κι ο άνθρωπος, ως μέρος του μαγευτικού συνόλου της.

Με ιδιαίτερη ατμοσφαιρικότητα, που υποστηρίζεται, διαρκώς, από τα παιχνίδια-εναλλαγές του φωτός στα διάφορα πλάνα της ταινίας, η καταξιωμένη 62χρονη σκηνοθέτιδα καταφέρνει – πότε με ρεαλιστικό και πότε  με σουρρεαλιστικό τρόπο – να αγγίξει την «ψυχή και το σώμα» του θεατή καθόλη τη διάρκεια του έργου.

Χωρίς κορώνες, χωρίς φανφάρες, χωρίς εντυπωσιασμούς, η Ίλντικο Ενιέντι ανεβάζει τον πήχυ του σύγχρονου ευρωπαικού κινηματογράφου πολύ ψηλά.

Κινούμενη μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, ανάμεσα στο κοινό όνειρο και την κοινή καθημερινότητα, «υποχρεώνει» την ψυχή και το σώμα των ηρώων της να επικοινωνήσουν, εντέλει, ακολουθώντας άλλοτε ρομαντικές τακτικές, άλλοτε σοκαριστικές επιλογές, κι άλλοτε πάλι αξιοποιώντας τον παράγοντα τύχη, τη στιγμή, που τρυπώνει στη ζωή τους.

Το «γήινο» εργοστάσιο παραγωγής βόειου κρέατος, που είναι ο αρχικός τόπος συνάντησης των πρωταγωνιστών, ο χώρος των υποχρεωτικών κανόνων, του περιορισμού των συναισθημάτων και της άκαρδης αντιμετώπισης των ζώων, αντιπαρατίθεται συνεχώς με το όνειρο του οικονομικού διευθυντή της εταιρείας, αλλά και της υπεύθυνης του ποιοτικού ελέγχου, που είναι, ακριβώς, το ίδιο και για τους δυο, και αποτελεί ανεξήγητο και απίστευτο φαινόμενο για τους επιστήμονες της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής.

Οι μαγευτικές εικόνες αυτού του κοινού ονείρου αποτελούν κομμάτι ενός θαυμάσιου ντοκυμαντέρ για τη φύση, τα δάση, τα ελάφια, τις λίμνες της Ουγγαρίας, και συνεπαίρνουν τον θεατή. Οι ήχοι που τις συνοδεύουν, από αυτόν της απόλυτης ησυχίας έως αυτόν της μάσησης και της κατάποσης της ελαφίνας, σε δελεάζουν να ταξιδέψεις και να γνωρίσεις από κοντά την ουγγαρέζικη φύση.

Με πρωταγωνιστές την όμορφη Αλεξάντρα Μπορμπέλι (Μαρία) και τον ταλαντούχο Γκέζα Μορκσούνι (Έντρε), η επιθυμία της σκηνοθέτιδας να επικοινωνήσει με τους θεατές, όπως η ίδια αναφέρει σε συνέντευξή της, γίνεται πολύ εύκολα πραγματικότητα.

Μεταπηδώντας, πότε με σοβαρότητα, πότε με χιούμορ, από την πεζή καθημερινότητα στην ονειρική απελευθέρωση,  μεταλάσσει την αρχική αδυναμία επικοινωνίας μεταξύ των πρωταγωνιστών σε μελαγχολική ποίηση με αίσιο επίλογο,  δημιουργώντας στον θεατή, τελικά, ένα θετικό λυτρωτικό συναίσθημα.

Η αμοιβαία κατανόηση, ως αναμφισβήτητη προυπόθεση για την επιτυχή συνεννόηση και την αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, τονίζεται, με κάθε τρόπο, σε όλη τη διάρκεια της ταινίας. Ενω, το καταρχήν φαινομενικά αδύνατο καθίσταται εντέλει εφικτό.

το καταρχήν φαινομενικά αδύνατο καθίσταται εντέλει εφικτό.

Η αλατιέρα, που μιλάει για λογαριασμό της εσωστρεφούς, μονόχνωτης και αντικοινωνικής πρωταγωνίστριας στην πιπεριέρα, δηλαδή στον οικονομικό διευθυντή της εταιρείας καθώς και η χρησιμοποίηση των playmobil σε επόμενη σκηνή, προκειμένου να ολοκληρωθούν συνομιλίες, που δεν άρχισαν ή δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ σε πραγματικές συνθήκες, αποτελούν πολύ πρωτότυπα και ενδιαφέροντα πλάνα, που αναδεικνύουν με ένα ξεχωριστό τρόπο σημαντικά θέματα, που σχετίζονται με τις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων, τις τυχόν αποκλίσεις τους από το «σύνηθες» και τις επιπτώσεις που έχουν αυτές στην ψυχή τους.

Τέλος, όλη η πλοκή και η ροή του έργου ενδέχεται να γεννήσει ερωτηματικά, προβληματισμούς – ακόμη και αμφιβολίες – σχετικά με την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης των ψυχιάτρων, ψυχολόγων, ψυχοθεραπευτών και όλων των σύγχρονων επιστημονικών συναφών ειδικοτήτων, που στις «πολιτισμένες-εξελιγμένες» σημερινές κοινωνίες μας, γίνονται ολοένα και πιο περιζήτητοι.

Αναρωτιέται κανείς αν, πράγματι, η επιστημονική κατάρτιση και οι ειδικές γνώσεις είναι ικανές, από μόνες τους, να σταλάξουν βάλσαμο στην – για οποιοδήποτε λόγο, απλό ή σοβαρό, παροδικό ή όχι – ταραγμένη ψυχή ενός ανθρώπου, βοηθώντάς την να βρει τη γαλήνη και την ισορροπία της.
Η απάντηση της σκηνοθέτιδας σ’ αυτό, δίνεται με τρόπο ονειρικό.

Η προσωπική μου εκτίμηση, και συνάμα ελπίδα, είναι πώς για κάθε πρόβλημα υπάρχει πάντα, κάπου, μια λύση, που σε περιμένει να τη βρεις. Αρκεί να το θελήσεις και να προσπαθήσεις «ψυχή τε και σώματι».

Κλείνοντας, με αφορμή αυτήν την ιδιαίτερη ταινία,θέλω να αναφέρω, πόσο εντυπωσιακή είναι η ευκολία και η αμεσότητα στην επικοινωνία και τις σχέσεις ανάμεσα στα υπόλοιπα όντα του ζωικού βασιλείου και πόσο πιο πολύπλοκοι είναι οι αντίστοιχοι μηχανισμοί σε ανθρώπινο επίπεδο! Όπως, επίσης, παράξενο είναι, ότι όλα τα είδη του ρατσισμού μόνο στις ανθρώπινες κοινωνίες βρίσκουν έδαφος να ανθίσουν και να ευδοκιμήσουν!

Μακάρι να διατηρούσαμε στενότερη επαφή με τη φύση και να αφήναμε το μεγαλείο της να μας οδηγεί στη ζωή μας, χωρίς λόγια!

Στην πολυαγαπημένη μικρή αίθουσα του κινηματογράφου «Δαναός», Κηφισίας 109, κοντά στο μετρό Πανόρμου, απόλαυσα την ταινία, που σας προτείνω να μην χάσετε.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
Μαίρη Τσορτέκη

Γεννημένη το 1963, άντε να με χωρέσω σε λίγες γραμμές…
-Λάτρης της Αθήνας, των Κυκλάδων, της τζαζ, του αέρα, του ελληνικού καφέ, της ξυλομπογιάς και του μολυβιού, του Αγγελόπουλου, του Ρίτσου, των λιμνών, των γεφυριών, όλων των ακριτικών περιοχών και των ταξιδιών.
-Η απλότητα και η σεμνότητα με γοητεύουν.
-Προσπαθώ να θυμάμαι όσο πιο συχνά το «Αν» του Κίπλιγκ.
-Εκπαίδευση και Μαίρη: έρωτας αναλλοίωτος στο διηνεκές.
-Τύχη και χαρά, που θα τα λέμε!

2 Σχόλια

  1. H κ.Τσορτέκη κατάφερε με την ανάλυσή της να μας μεταφέρει την εξαιρετική ατμόσφαιρα και τους προβληματισμούς που θέτει η σκηνοθέτιδα με το έργο της που και εγώ το απόλαυσα.

    • Αγαπητή Ελένη,
      Ευχαριστούμε πολύ για το σχόλιό σου και συμφωνούμε απόλυτα! Όποιος δεν έχει δει την ταινία, πιστεύουμε ότι η κριτική αυτή θα αποτελέσει το έναυσμα να σπεύσει 🙂
      Καλό απόγευμα!

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here