«Τραγούδησα στο μετρό, σε πλατείες σαν του Beaubourg στο Παρίσι, σε φεστιβάλ και θέατρα. Αυτή η επιλογή με απελευθέρωσε ερμηνευτικά και μουσικά…»: Η σοπράνο Μαρίκα Κλαμπατσέα για την παράσταση Butterfly in Blood

Butterly in Blood, Όπερα δωματίου της Μαρίκας Κλαμπατσέα. Βασισμένη στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Fania Fenelon, Playing for Time.

406

Συνάντησα την κ. Κλαμπατσέα ένα συνηθισμένο, κρύο απόγευμα μιας χειμωνιάτικης Τετάρτης στο αγαπημένο και αρτιστίκ café Αμαρυλλίς στην Κηφισιά. Η ιδιαίτερη παρουσία της ζέστανε και ομόρφυνε εκείνο το κρύο γεναριάτικο απόγευμα, πλημμυρίζοντας τον χώρο μουσικές μνήμες, πάθη και σιωπές.

Κυρία Κλαμπατσέα, σας ευχαριστώ κατ’ αρχάς για την τιμή που μας κάνετε να μοιραστείτε μαζί μας σκέψεις, απόψεις και συναισθηματικές δονήσεις που βιώνει ένας καλλιτέχνης, ερωτευμένος με την τέχνη ολιστικά και δημιουργικά. Η πορεία σας έως σήμερα αγκαλιάζει με δημιουργικό και ιδιαίτερο τρόπο τη μουσική τέχνη, παντρεύετε είδη και χαρίζετε στο κοινό τη μουσική όπως είναι, μία και μοναδική. Ποια κίνητρα σας οδήγησαν σε αυτή την πορεία;

Εγώ, Ευχαριστώ για τη φιλοξενία μου στο ART.harbour και το ενδιαφέρον σας για τη Ματωμένη Πεταλούδα που ανυπομονώ να  παρουσιάσω στο Μέγαρο Μουσικής στις 17 Μαρτίου.

Γενικά, ναι είναι αλήθεια προτιμώ να  είμαι αντισυμβατική… αν κι αυτό μπορεί να σημαίνει πολλά. Δε θα ήθελα όμως να  ξεκινήσω μιλώντας γι’ αυτό. Καλύτερα να μιλήσουν άλλοι για μένα. Έχω κάνει κλασικές σπουδές, Ελεύθερο αυτοσχεδιασμό και jazz στο Παρίσι. Επεξεργάστηκα είναι αλήθεια ό, τι μάθαινα. Στις σπουδές μου σ ότι αφορά τη μουσική, υπήρχε κάτι που δε μου άρεσε κι αυτό ήταν ο στόμφος στη φωνή. Η μητέρα μου η Νίνη ήταν σοπράνο, τραγούδαγε σχεδόν… συνεχώς το Estrano την άρια από την όπερα La Traviata του Verdi, εγώ την άκουγα την θαύμαζα και επαναλάμβανα από παιδί και είναι αλήθεια ότι δεν έλειχε στόμφο.

Ο στόμφος όμως είναι αυτό που δυστυχώς κουβαλάμε εμείς οι σοπράνο… κι αυτό γίνεται μέσα από την εκπαίδευση μας στα Ωδεία το γεγονός ότι μαθαίνεις να έχεις πολύ δυνατή φωνή, το «εγώ είμαι εδώ» ποτέ δε μου άρεσε. Αντιδρώ, είναι αλήθεια από παιδί  στα πράγματα που φαίνονται ακλόνητα και δε μετακινούνται, γενικότερα αντιδρούσα. Είδα στην πορεία ότι στην φωνητική μόνο η τεχνική και η δυνατή φωνή, δεν είναι αρκετές, αλλά ολοκληρώνεται ίσως ο τραγουδιστής-τρια όταν  ερμηνεύει.

Σε μια συναυλία ενώνω διάφορα είδη, προσεγγίζω τη μουσική  ίσως με διαφορετικό τρόπο. Όλα περνάνε από το πώς αισθάνομαι εγώ, τη μουσική που τη δεδομένη στιγμή αγαπώ.  Μου αρέσει η όπερα, οι άριες, το ροκ της Joplin, το καμπαρέ, ο Weill, και μπορώ να ερμηνεύω σειρά από διαφορετικά είδη μουσικής, από την Habanera από την όπερα Carmen, του Bizet μέχρι αυτοσχεδιασμούς, όπως πάνω στο My heart belongs to Daddy της Monroe ή άριες, όπως το Lasciate Mi Morire του Claudio Monteverdi. Αυτό συμβαίνει και στη Butterfly in Blood. Όταν αυτοσχεδιάζω στην άρια Un Bel di Vedremo από την όπερα Madame Butterfly του Giacomo Puccini. Είναι, ναι, μια διαφορετική προσέγγιση, λένε ότι ακούγεται διαφορετικό, αλλά εγώ δεν το αντιλαμβάνομαι, είμαι μέσα του.

Πόσο έτοιμο είναι το κοινό να αποδεχθεί μια καινοφανή δημιουργική τάση;

Το κοινό χαίρεται με μία νέα δημιουργία, και παίζει ρόλο η μουσική εκπαίδευση και τα ακούσματα για τον βαθμό στον οποίον κάποιος επικοινωνεί με αυτό που ακούει∙ ωστόσο το διαφορετικό άκουσμα μπορεί να φοβίσει τον θεατή στην αποδοχή του, ως κάτι ενδιαφέρον που αξίζει και τον κόπο να επεξεργαστεί.

Πολλές φορές ίσως όταν δε γνωρίζουν τι θα ακούσουν, το διαβάζουν στην εφημερίδα και πάνε χωρίς να ξέρουν αν επικοινωνούν πραγματικά ή επικοινωνούν επειδή τα μέσα ενημέρωσης επιβεβαιώνουν ότι είναι κάτι καλό. Δεν οδηγούν πάντα τον  ακροατή στο πραγματικό θέαμα, παρά σ’ αυτό που με την εμπορικότητα αλλοιώνεται και φαίνεται διαφορετικό απ’ το αυθεντικό. Το κοινό βεβαίως εκπαιδεύεται, αλλά όσο ακούει αυτό που του προσφέρουν, τόσο το αναζητά. Υπάρχει έλλειψη εκπαίδευσης. Νομίζω ότι το κοινό στο εξωτερικό είναι πιο ενημερωμένο, και ειδικά μιλώντας για το κοινό της Αγγλίας, αποδέχεται, είναι πιο χαλαρό, έτοιμο να θαυμάσει, δεν το φοβίζει κάτι διαφορετικό.

Στην Ελλάδα αυτό που δεν ακούω είναι ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός, και μουσικοί που παίζουν χωρίς παρτιτούρα. Το φοβούνται! Με έχει βοηθήσει πολύ, και τον αποκαλώ Γενναιόδωρο τον Αυτοσχεδιασμό, γιατί απελευθερώνεσαι, μουσικά και ερμηνευτικά. Μπορείς να επεξεργαστείς ένα μουσικό θέμα βαθύτερα και κάθε φορά διαφορετικά.

Η διαφορετική προσέγγιση και η διαφορετική δομή κάθε φορά που εξελίσσεται εγκλωβίζονται συχνά όταν πρέπει να διαβάσεις… τόσο που ένας μουσικός μπορεί να αισθανθεί ανίκανος αν δεν έχει την ασφάλεια να υπάρχει μπροστά του παρτιτούρα γραμμένη με νότες και οδηγίες.

Το ελληνικό κοινό – αλλά δυστυχώς αυτό γίνεται και παντού ως ένα βαθμό – έχει ανάγκη επιβεβαίωσης ότι το έργο που ακούει είναι αξιόλογο σαν να μη μπορεί να το κρίνει το ίδιο ανεπηρέαστο∙ πιστεύω σαφώς πως μπορεί, αλλά όπως είπα και πριν έχει ανάγκη την επικύρωση των μέσων ενημέρωσης ότι πράγματι  είναι αξιόλογο, κάτι που πολλές φορές γίνεται δυστυχώς κι από μη ειδικούς η αξιολόγηση αυτή και τείνει προς την εμπορικότητα που αυτή μόνο  θα επιβεβαιώνει στο τέλος  την αξία ενός έργου εμπορικά  παρά την ποιότητα του σαν ένα έργο τέχνης.

Η καριέρα σας είναι διεθνής, είστε μια καλλιτέχνης με εμπειρίες από το μετρό και τα jazz bars της Ευρώπης, το Μουσείο Μπενάκη έως το Μέγαρο Αθηνών. Σήμερα ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτά τα βιώματα και θεωρείτε ότι ο καλλιτέχνης θα πρέπει να περνάει από διάφορα στάδια και εμπειρίες;

Αυτό εξαρτάται από τις επιλογές του καθενός. Είχα πάντα μια διάθεση να τραγουδώ μέσα στον κόσμο, εκτός σκηνής. Τραγούδησα στο μετρό σε πλατείες σαν του Beaubourg στο Παρίσι, σε φεστιβάλ και θέατρα. Αυτή η επιλογή με απελευθέρωσε ερμηνευτικά και μουσικά∙ ήθελα να δω την επικοινωνία με τον πλατύ κόσμο, χωρίς στεγανά, ρομαντικά. Ο καθένας έχει τις δικές του εμπειρίες και τον τρόπο που δουλεύει. Βοηθά γενικότερα να μπαίνει σε βάθος κανείς, να επεξεργάζεται ότι μαθαίνει.

Όταν έκανα τζαζ στο Παρίσι κι αποφάσισα να ασχοληθώ με τον αυτοσχεδιασμό, έψαχνα να βρω αυτό που είχα φανταστεί. Ο αυτοσχεδιασμός είναι γενναιόδωρος, κάνεις ό,τι θέλεις, χωρίς να σημαίνει ότι είναι στον αέρα, διότι υπάρχει και μια κακή ερμηνεία για το τι σημαίνει  ελεύθερος αυτοσχεδιασμός, αλλά δεν είναι έτσι, είναι ένας τρόπος έκφρασης πολύ συγκεκριμένος. Και ενδιαφέρων. Πάντα υπάρχει μια εξέλιξη και καλό είναι να επεξεργάζεται κανείς αυτό που δέχεται και ακούει με τη δική του ιδιοσυγκρασία και ερμηνευτικό τρόπο. Η ερμηνεία είναι μία, είναι προσωπική, δεν διδάσκεται, αλλά μπορείς να δώσεις κάποιες  οδηγίες στο να βοηθήσεις να βρει ο τραγουδιστής/ρια την προσωπική του ερμηνεία.

Έχω μέσα μου είναι η αλήθεια και κάποιο κωμικό στοιχείο – εκεί που βλέπω το δράμα βλέπω και την αναίρεση του δράματος. Μου αρέσει να αλλάζω φωνές και ρόλους κι έτυχε να κάνω και κάποιες όπερες δωματίου που υποστήριξε πάλι το Arts Council  στην Αγγλία με αφορμή παραμύθια, η πρώτη έκδοση  της Χιονάτης και οι επτά Νάνοι του συγγραφέα Giambatista Basile (1637) όπου εκεί αυτοσχεδιάζοντας άλλαζα τις χροιές της φωνής μου. Η ερμηνεία σε βοηθά να μπαίνεις μέσα στον ρόλο. Να ταυτίζεσαι αλλάζοντας  και την χροιά ακόμη, ενώ ταυτίζεσαι με διαφορετικούς χαρακτήρες η πρόσωπα άρα και άλλες χροιές στη φωνή.

Τραγούδησα στο μετρό σε πλατείες σαν του Beaubourg στο Παρίσι, σε φεστιβάλ και θέατρα. Αυτή η επιλογή με απελευθέρωσε ερμηνευτικά και μουσικά∙ ήθελα να δω την επικοινωνία με τον πλατύ κόσμο, χωρίς στεγανά, ρομαντικά.

Τραγούδησα στο μετρό σε πλατείες σαν του Beaubourg στο Παρίσι, σε φεστιβάλ και θέατρα. Αυτή η επιλογή με απελευθέρωσε ερμηνευτικά και μουσικά∙ ήθελα να δω την επικοινωνία με τον πλατύ κόσμο, χωρίς στεγανά, ρομαντικά.

Είστε προικισμένη με ιδιαίτερη φωνή, δεξιότητες και έμπνευση. Αυτή η ευκολία να χειρίζεστε τη φωνή σας ανάλογα με το είδος, σάς βοηθάει και στην ερμηνευτική προσέγγιση; Πόσο δύσκολο είναι να εκτεθεί κανείς πάνω στη σκηνή;

Μελέτησα πολύ τη φωνή της Joplin, χροιές της Ροκ που βγαίνουν από τα σωθικά μου αρέσει, να μιμούμαι φωνές, όπως του κόντρα τενόρου  ή  και βαρύτονου.  Είμαι σοπράνο δραματική κολορατούρα, έχω αρνηθεί ρόλους με ψηλές φωνές. Mε ενδιαφέρει πολύ να προσεγγίσω τη βαθύτερη χροιά της σοπράνο.

Για παράδειγμα, η Calamity Jane είναι ένα έργο που είναι ελεύθερο, αυτοσχεδιαστικό και είναι ίσως χαρακτηριστικό σε ό,τι αφορά την άποψή μου για τη φωνή και τη χρήση της.  Αφορά την ηρωΐδα του Far West, Calamity Jane που έγραψε ένα ημερολόγιο στην κόρη της, την οποία είχε δώσει για υιοθεσία. Έγραψα μουσική στο ημερολόγιο αυτό βιβλίο που ο τίτλος του είναι «Calamity Jane Γράμματα στην κόρη της (1877-1902)», θέλησα να την προσεγγίσω ως γυναίκα.

Ταυτίστηκα με την Καλάμιτυ, μιας και πολλοί μού έλεγαν όταν ήμουν μικρή ότι της έμοιαζα! Κι ευτυχώς ακόμη! Η φωνή μου σ’αυτό το έργο αλλάζει χροιές από σοπράνο σε κοντράλτο, κόντρα τενόρο, ή προσπαθώντας και να πλησιάσω, όπως είπα και πριν, στη χροιά του βαρύτονου.

Είναι ναι, να από  τα χαρακτηριστικά ελεύθερα αυτοσχεδιαστικά μου έργα.

"Τραγούδησα στο μετρό σε πλατείες σαν του Beaubourg στο Παρίσι, σε φεστιβάλ και θέατρα. Αυτή η επιλογή με απελευθέρωσε ερμηνευτικά και μουσικά...": Η Λία Τσεκούρα συναντά τη σοπράνο Μαρίκα Κλαμπατσέα με αφορμή την παράσταση Butterfly in Blood μαρίκα κλαμπατσέα συνέντευξηΔε μελετάω κάθε μέρα, είναι και ανάλογα με την περίοδο που διανύω ως άνθρωπος, την ενέργεια, τη διάθεση που έχω…

Είναι πολύ ευχάριστο να βγάζεις αυτό που αισθάνεσαι μέσα από τη φωνή σου∙ έχω τρακ στα πρώτα 5 λεπτά πριν βγω στη σκηνή και όταν βγαίνω στην αρχή. Μετά μπαίνω στη δική μου αίσθηση, και χαίρομαι. Αντικειμενικά, εκτίθεσαι, διότι δεν περιορίζεις αυτό που νιώθεις, το βγάζεις χωρίς να το χαλιναγωγείς, αλλά δεν αισθάνομαι ότι εκτίθεται κανείς όταν αυτό που βγάζει είναι αληθινό. Όταν ερμήνευα το Summertime σε version των Big Brother που τραγούδησε η Joplin ξέχασα πραγματικά, και χάρηκα γι’ αυτό, τη φωνή της σοπράνο, και επικοινώνησα με το κοινό που το αγκάλιασε αυτό, διότι μέσα μου και πάνω στη σκηνή ήμουν η Joplin και είναι σχηματικό αυτό, γιατί δεν πλησιάζεται η Janis. Τουλάχιστον, όμως, προσπάθησα μέσα από την ταύτιση να βγάλω κι εγώ τα σωθικά μου και σαν δεύτερο κι αδιάφορο ερχόταν πια η σοπράνο… λυρική μου φωνή.

Ποιο ήταν το έναυσμα να δημιουργήσετε πάνω στο αποτύπωμα της Fénelon;

Την όπερα δωματίου Butterfly in blood τη συνέθεσα το 2016, την παρουσίασα στην Αγγλία και βραβεύθηκε από το Arts Council.

Από μικρή με ενδιέφερε η πολιτική πλευρά των πραγμάτων. Όσον αφορά το Ολοκαύτωμα, όταν επισκέφτηκα το Dachau σκέφτηκα ότι πρέπει να ασχοληθώ με τη μουσική εκείνης της περιόδου, κι έτσι το έκανα. Το θέμα ήταν το Ολοκαύτωμα και η Fenelon με ευαισθητοποίησε, διότι είναι τρομερό μια γυναίκα να επιβιώνει από το στρατόπεδο, να γράφει μαρτυρίες που είναι ιστορικά ντοκουμέντα, και ανάμεσα σε άλλα που γράφει σε σχέση και με τον θάλαμο αερίων, στην ορχήστρα που ήταν μέλος της η Fenelon την ανάγκαζαν να παίζει για την ψυχαγωγία των SS, αλλά συνόδευε ακόμη και τους μελλοθάνατους στους θαλάμους αερίων. Η Fenelon αναγκάστηκε να παίξει για τα αδέρφια της, που οδηγήθηκαν στον θάλαμο αερίων, είναι σχιζοφρένεια, η σκέψη των Ναζιστών -ορχήστρα που να παίζει  μουσική   πριν από τον θάνατο…

Η Opera έχει ένα στοιχείο σκηνικής αναπαράστασης. Νιώθετε τη μέθεξη του κοινού σε κάθε παράσταση; Τι είναι η Opera για εσάς;
Είναι το απόγειο της έκφρασης και της σκηνικής παρουσίας μίας ιστορίας και προσφέρει άπειρες δυνατότητες ερμηνευτικές. Έχει δράμα, θεατρικότητα κι όλα όσα  ενισχύουν τη γνώση της φωνητικής ερμηνείας.
Με το κοινό έχω πάρα πολύ καλή σχέση, υπάρχει επικοινωνία, παίρνουν αυτό που τους δίνω, ίσως επειδή είναι διαφορετικό, ίσως επειδή τα δίνω όλα και μου αρέσει να ενώνομαι με τον κόσμο.

Η παρουσία σας στο Butterfly in Blood, αντιλαμβάνομαι ότι συνδυάζει φωνή, κίνηση, αυτοσχεδιασμό και μία μορφή υποκριτικής δεξιότητας. Κατά πόσον αισθάνεστε ότι είναι μια πρόκληση για εσάς. Βιώσατε ματαιώσεις, απογοητεύσεις;

Είμαι μουσικός, παίζω πιάνο, συνθέτω, τραγουδώ, αλλά δεν είμαι ηθοποιός. Τυχαίνει να έχω αυτό το κομμάτι θεατρικότητας ως performer, το οποίο βγαίνει και στην Butterfly in Blood.

Δυσκολίες δεν είχα ιδιαίτερες, θυμάμαι ότι πολλές φορές συμμετείχα σε φεστιβάλ στο εξωτερικό με ελάχιστα άτομα ως κοινό, αυτό ήταν δύσκολο. Κι εγώ ως παιδί που ήμουν τότε δεν είχα ενδιαφέρον για συνεντεύξεις ακόμη. Αποστρέφομαι γενικότερα  την εμπορικότητα.

Είστε μια καλλιτέχνης με avant garde αποχρώσεις, εργάζεστε για την απελευθέρωση της τέχνης, χωρίς όμως να έρθετε σε ρήξη με την παράδοση. Πόσο σημαντική είναι για εσάς η παράδοση;

Θεωρώ ότι όλα τα είδη μουσικής, η παραδοσιακή, η  σύγχρονη, η κλασική, η λαϊκή ενός τόπου είναι σημαντικά ακούσματα, διότι όλα αυτά οδηγούν τον συνθέτη στο τέλος στη δημιουργία ενός έργου, που τελικά δεν μπορεί παρά να  εμπεριέχονται όλα τα ακούσματά του αυτά, που κουβαλά μαζί του στην πορεία των χρόνων καταλήγοντας σε μια νέα σύνθεση που είναι  γέννημα όλων αυτών.

Στην Butterfly in Blood, τραγουδάω για παράδειγμα ένα ρεμπέτικο, το Τρελέ Τσιγγάνε, που το ερμηνεύει η Μαρίκα Νίνου. Αγαπούσα τα ρεμπέτικα από μικρή. Θα ρώταγε κανείς – και ίσως κάποιοι το ρωτάνε ήδη – καλά πώς χωράει ένα ρεμπέτικο με μια άρια του Henry Purcell; Κι όμως, ενσωματώνεται στην Ματωμένη Πεταλούδα. Στο έργο αυτό προσπαθώ να βρω το κοινό σημείο που ήταν ένα, πιστεύω των πολιτικών κρατούμενων – κραυγή διαμαρτυρίας όλων αυτών των μαρτύρων του Ολοκαυτώματος  απέναντι στο βασανισμό και τον ρατσισμό που υπέμειναν από τη θηριωδία των Ναζιστών.

Τα έθνη ενώνονται με τη σημαντική κουλτούρα, που φέρνει ξεχωριστά ο καθένας τους και που εκφράζεται στα τραγούδια, τα λόγια, τη γλώσσα και τη μουσική που γράφτηκε την περίοδο του ολοκαυτώματος. Στην Butterfly in Blood τραγουδάω σε πολλές γλώσσες, τις οποίες τις έμαθα πιο πολύ ακουστικά, Yiddish Γερμανοεβραικα, Ρωσικά, Πολωνικά, Αγγλικά, Γερμανικά, Γαλλικά, τραγούδια που συνέλλεξαν μουσικοί μελετητές  και που μεταφέρουν  την δύναμη αυτών των ανθρώπων που σε ένα βαθμό, πιστεύω, την  αντλούσαν από τη μουσική.  Η ομορφιά της μελωδίας και η συγκίνηση που μεταφέρεται είναι μοναδική!

Κάθε δημιουργία είναι κι ένας τοκετός. Τι σας άφησε η σύνθεση της Butterfly in Blood;

Η όπερα δωματίου Butterfly in Blood είναι το όνειρο μου που γίνεται πραγματικότητα! Χαίρομαι ακόμη περισσότερο, γιατί το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει  τη μουσική και τα τραγούδια που γράφτηκαν στο Ολοκαύτωμα.

Ακόμη συνθέτες που ενσωματώνονται και ενώνονται μέσα από τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό  στην όπερα σαν τον Shostakovich,  τον Strauss, Kurt Weil, Henry Purcell,  Mahler ή τον Puccini. Τα αποσπάσματα αυτά του βιβλίου, όταν τα διάβαζα, μου έρχονταν στα αυτιά οι ήχοι και μελωδίες από το έργο του Shostakovich ν.8 για κουαρτέτο εγχόρδων και ο Μπλε Δούναβης του Strauss. 

Η ηθοποιός όταν το διάβασε, μου είπε και η ίδια ότι το κείμενο είναι σαν να γράφτηκε γι’ αυτη τη μουσική ή ο Συνθέτης του έγραψε τη μουσική γι’αυτό το κείμενο! Και έτσι είναι και εν τέλει, όπως ήταν επόμενο ενώνονται μέσα στη Ματωμένη Πεταλούδα μαζί με τα τραγούδια που γράφτηκαν τη τραγική αυτή περίοδο του ολοκαυτώματος! Τις άριες που ενώνονται μέσα από τον ελεύθερο Αυτοσχεδιασμό.

Ακόμη θα διαβαστούν αποσπάσματα από το σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο βιβλίο – μαρτυρίες της Γαλλοεβραιας σοπράνο και πιανίστας Fania Fenelon που θα διαβάσει η ηθοποιός Ράνια Οικονομίδου που ήταν και έναυσμα για την δημιουργία της Butterfly in Blood, και χαίρομαι που θα πάρουν πιστεύω σάρκα κι οστά στην Ματωμένη Πεταλούδα.

Το βαλς ακόμη του Strauss, ο Μπλέ Δούναβης που οι Γερμανοί εξανάγκαζαν τους κρατούμενους να χορεύουν μέχρι λιποθυμίας, ένα βαλς για ερωτευμένους, κι αυτό που δε χωρά ο ανθρώπινος νους μετατρεπόταν (ναι!) από τη σχιζοφρενική σκέψη των Ναζιστών σε ένα βαλς θανάτου. 

Όλα αυτά τα υπέροχα έργα συνδυάζονται και εμπλέκονται με το κείμενο που ερμηνεύει υπέροχα το κουαρτέτο εγχόρδων βιρτουόζων μουσικών, όπως Gennadiy Bykov βιολί, Florenc Sulquki βιολί, Ευγένιος Μπένσης βιολοντσέλο και Lavrendiu Matasaru βιόλα,  δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μουσικό ηχόχρωμα πολλές φορές και μέσα από αυτοσχεδιασμούς. Σημαντική η ενορχήστρωση του Συνθέτη Νίκου Χαριζάνου, αλλά και η συμβολή των σκηνοθετών Νίκου Βεργίτση και Γιάννη Κατωμερή.

Πώς θα θέλατε να φύγει ο θεατής από το Μέγαρο Αθηνών στις 17 Μαρτίου 2018;
Θα χαιρόμουν να ευαισθητοποιηθεί ακούγοντας αυτές τις συγκινητικές μελωδίες που ήταν πηγή δύναμης για τους κρατουμένους. Να προσθέσω εδώ ότι ερμηνεύω επίσης ένα τραγούδι που βασίζεται σε εβραϊκή μελωδία, νανούρισμα που τραγουδά η εβραία μητέρα στο παιδί της, και μιλά, όμως, για τον εξευτελισμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας που ανέχτηκαν από  τους ναζιστές.
Ο συνθέτης τoυ τραγουδιού αυτού που μετέτρεψε και το τραγούδι σε ταγκό διαμαρτυρίας, David Beigelman, δολοφονήθηκε στον θάλαμο αερίων. Και μόνο αυτό το τραγούδι, που επαναλαμβάνω στη Ματωμένη Πεταλούδα – Βutterfly in Βlood, να μείνει στη μνήμη  των  ακροατών – που πιστεύω ότι  θα μείνει – είναι μεγάλη μου η χαρά.

Μadama Butterfly, Fania Fénelon, Mαρίκα Κλαμπατσέα: Υπάρχουν κοινά στοιχεία;

Αισθάνομαι το alter ego της Fenelon σε αυτήν την όπερα. H Fenelon ήταν πιανίστρια σοπράνο, ταυτίζομαι κάπως, σαν να ήμουν εγώ η σοπράνο που αναγκάζεται να τραγουδήσει για τους ναζιστές∙ σκέφτομαι πώς θα αντιδρούσα. Το κοινό μας είναι ότι και οι δύο είμαστε σοπράνο και πιανίστριες. Επίσης, υπάρχει και κάτι άλλο, η άρια Un bel di Vedremo από τη Madame Butterfly την οποία ανάγκαζαν οι ναζιστές την Fenelon ως μέλος της γυναικείας ορχήστρας του Auchwitz να τραγουδήσει και είναι και η αγαπημένη μου. Αυτό είναι το κοινό που ενώνει τις δυο μας.

Στη συγκεκριμένη άρια, αυτοσχεδιάζω. Δουλεύω με εικόνες που έρχονται στο μυαλό όταν τραγουδώ, η όταν συνθέτω. Φαντάζομαι σαν να ήμουν εγώ η Fenelon, και με αναγκάζουν να ερμηνεύσω αυτήν την άρια, και τραγουδώ αυτοσχεδιάζοντας ενώ επιτίθεμαι στους βασανιστές μου. Ναι, τραγουδώ σαν να τους χτυπώ…

Ο τίτλος, Butterfly in Blood, που διάλεξα έχει σχέση με την άρια un Bel di Vedremo απο την όπερα του Giacomo Puccini Madame Butterfly. Είναι μια πεταλούδα, εύθραυστη – συμβολίζει τον άνθρωπο – τη ματώνουν, τη δολοφονούν  -όπως δυστυχώς έγινε στο Ολοκαύτωμα – και έτσι έδωσα αυτό τον τίτλο στην όπερα Butterfly in Blood – Η Ματωμένη Πεταλούδα.

Πέρα από αυτά μιλώντας για την ίδια τη Fenelon ανακαλύπτω μια ηρωΐδα που επέζησε ως καταναγκαστικό μέλος της ορχήστρας γυναικών του Auswitz, να φροντίζει… για την ψυχαγωγία των SS, και πολλές φορές να παίζει μουσική καταναγκαστικά – σχιζοφρενική σκέψη των Ναζιστών – όταν μεταφέρουν τους/τις  κρατουμένους/-νες –τα αδέλφια της- στον θάλαμο αερίων.

Στο πρόσωπό της, ναι, υποκλίνομαι, συναντώντας μέσα από το βιβλίο της Playing for time, μια ηρωΐδα! Την αγωνίστρια που επέζησε από το αιματηρό Ολοκαύτωμα Fania Fenelon!

Θα ήθελα να έχετε εσείς την τελευταία λέξη σε αυτήν τη συνέντευξη. Μπορείτε να πείτε oοτιδήποτε, στους συνεργάτες, στους κριτικούς, στο κοινό, στους φίλους σας!

Θα ήθελα το κοινό να προσπαθήσει να είναι χαλαρό, να αποδέχεται και να προσπαθεί να επικοινωνήσει με αυτό που προσφέρει ο καλλιτέχνης. Να μην παραμερίζει την τραγική περίοδο του ολοκαυτώματος και ακούγοντας τις μαρτυρίες της Fenelon να εναντιωθεί στο τέρας αυτό που λέγεται Ναζισμός, Ρατσισμός Εθνικισμός και Φασισμός!
Επιθυμώ να αγαπήσουν τη μελωδία των τραγουδιών αυτών που πολλά  γράφτηκαν σε γκέτο και ναζιστικά στρατόπεδα. Η μουσική αυτή είναι ένα μέσο που μεταφέρει το τραγικό βίωμα εκείνων των ανθρώπων, των μαρτύρων του Ολοκαυτώματος. Να μείνουν, προσδοκώ, με την ευαισθησία και τη δύναμη αυτής της μουσικής.

Κι εδώ τέλειωσε αυτό το ταξίδι στη Madame Butterfly in Blood με την αγαπημένη Μαρίκα Κλαμπατσέα. Σε αυτή τη συνέντευξη σας μεταφέρω τη συνομιλία μας πάνω στο έργο, αλλά και την πορεία αυτού του υπέροχου ανθρώπου με την αμάραντη έμπνευση, ευαισθησία και ψυχικό μεγαλείο. Λυπάμαι που δεν μπορώ να μεταφέρω στο χαρτί την εσωτερικότητα της αύρας και τις διάσπαρτες τζαζ μελωδίες που πλημμύρισαν αυτήν την τόσο σημαντική συνέντευξη.

Ταυτότητα της παράστασης
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Νίκος Βεργίτσης, Γιάννης Κατωμερής
Ράνια Οικονομίδου αφήγηση
Gennadiy Bykov βιολί
Florenc Sulkuqi βιολί
Laurentiu Matasaru βιόλα
Ευγένιος Μπένσης τσέλο
Διοργάνωση: ΑΝΚ MUSIC & ENTERTAINMENT
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Λία Τσεκούρα
H Λία Τσεκούρα εδώ και 25 χρόνια διδάσκει και αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμικής αγωγης σε ένα ευρύ πολιτισμικό φάσμα, όπου αγκαλιάζει τη μουσική, τον λόγο, το δράμα, την κίνηση, τον ρυθμό και διοργανώνει παιδικές συναυλίες και εκδηλώσεις. Βασικός σκοπός των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων είναι η δημιουργία μουσικής παιδείας και γενικότερα πολιτισμικής έκφρασης μέσω της βιωματικής μάθησης. Λία Τσεκούρα Dipl. in Piano and Theory of European Music Ba. in Hellenic Culture and Civilization

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here