READING

Η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη: Ένας τοκετό...

Η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη: Ένας τοκετός κι ένας θάνατος που συναντούν ο ένας τον άλλον

Μισοπλαγιασμένη κοντά εις την εστίαν, με σφαλιστά τα όμματα, την κεφαλήν ακουμβώσα εις το κράσπεδον της εστίας, το λεγόμενον «φουγοπόδαρο», η θεια-Χαδούλα, η κοινώς Γιαννού η Φράγκισσα, δεν εκοιμάτο, αλλ’ εθυσίαζε τον ύπνο πλησίον εις το λίκνον της ασθενούσης μικράς εγγονής της.

Πιθανόν η καθαρεύουσα του Παπαδιαμάντη, με όλη της την ευγένεια και κομψότητα να εγκλωβίζει τον χθόνιο ζόφο της παρανοϊκής επιθυμίας θανάτου∙ πιθανόν, εκείνη την ώρα που σαλεύει το λογικό του ανθρώπου, να ανασαλεύει ο ακούσιος απολογισμός ενός βίου, βίαιου, οικτρά αβίωτου.

Ο Παπαδιαμάντης, στην εισαγωγή του έργου του, συνυφαίνει ένα οξύμωρον μοιραίο, αδήριτο, αναπόφευκτο∙ τη βρεφική αθωότητα της ζωοτόκας ύπαρξης που συνυπάρχει ανατριχιαστικά με μια σατανική αχλή, απότοκο της ολέθριας προσωπικής ματαίωσης προσδοκιών, επιθυμιών, άρρηκτα συνδεδεμένης με το αμείλικτο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Ένας νατουραλισμός ωμός, βίαιος, που λικνίζεται σε μια αποτρόπαιη μιμητική εικονοποίηση του πραγματικού και τη μελέτη του ανθρώπινου χαρακτήρα, του ανθρώπινου ασυνείδητου σε μια φροϋδική ερωτοτροπία με το ελληνικό είναι της εποχής. Ο τίτλος σύντομος, λιτός, απόλυτα περιεκτικός, ένα νοηματικό κέντρο, που αγκαλιάζει την εξελικτική πορεία και τις ηθικές συναισθηματικές συγκρούσεις του κεντρικού προσώπου∙ ριπή αρνητικών συναισθημάτων μας κατακλύζει, αποτέλεσμα της ζωντανής, απογυμνωμένης από εξιδανικεύσεις, νατουραλιστικής περιγραφής.

Η συνειδητοποίηση των δεδομένων από τη Φραγκογιαννού αποτελεί την εγκυμονούσα στιγμή, όπου γεννάται η χρονικά απότομη, βίαιη δυσφορία και πίεση στην αντιηρωΐδα, ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς αυτοσυντήρησης που προέρχονται από την ιδιόμορφη νευρώδη ιδιοσυγκρασία· στο μυαλό της συγχέονται ζητήματα τιμής, προσβολής του εγώ, συντρίβοντας το προσωπικό αξιακό πρότυπό της.

Στο τελικό στάδιο προβάλλονται οι αρχές του Δαρβινισμού με τον πιο σκληρό τρόπο· οι ανθρώπινες πράξεις απορρέουν από το περιβάλλον, η ανθρώπινη φύση αδρανοποιείται και εξισώνεται στο επίπεδο των ζώων. Ως εκ τούτου, η αντιηρωΐδα υπό την επίρροια της έξαρσης και του εγωτισμού της, εξωτερικεύει τα πιο εξαχρειωτικά και κτηνώδη ένστικτα.

Σε εκείνο το αβυσσαλέο σημείο ανυπαρξίας η Δέσποινα Γιαννάτου που υπογράφει τη σκηνοθεσία και τη χορογραφία δοκιμάζει και πετυχαίνει να χορογραφήσει το άρρητο. Όλοι εκείνοι οι φόβοι, οι συναισθηματικές συγκρούσεις, εξάρσεις, όλεθροι, η αιματοβαμμένη πάλη μεταξύ είναι και φαίνεσθαι εκφράζονται ολόσωμα κι ολόψυχα σε έναν χορό ζωής και θανάτου.

Τέσσερις φόνοι, τέσσερις κούνιες κρεμασμένες που κάποια στιγμή ακουμπούν στη σκηνή∙ τέσσερις γυναίκες που χορεύουν αλλόκοτα κι απελπισμένα γύρω τους. Ένας συγγραφέας, σαγηνευτικός, που μας εγκλωβίζει στη δική του στιγμή, τη μαγική εκείνη ώρα που δημιουργεί το αριστούργημά του και μας συνεπαίρνει στο πένθος και τον θρήνο του οίστρου του∙ σε μία ανδροκρατούμενη κοινωνία που κόβει κάθε δυνατότητα επικοινωνίας και ζωτικού χώρου, στοιχεία που ερμηνεύονται επάξια από τον Θανάση Κουρλαμπά (ο άνδρας).

Ο χορός, σαν ένας άλλος χορός μιας σαγηνευτικής μετατραγωδίας σχολιάζει αλλά και βιώνει παράλληλα τα πεπραγμένα∙ αποθηριώνει το ιερό και το όσιο, καθηλώνει και αποκαθηλώνει κάθε αξιακό πρότυπο, πονάει και φονεύει σε μια παρανοϊκή λογική που αποτρελαίνει κάθε αδήριτη ανάγκη επιβίωσης.

Ένας χορός που στέκεται δίβουλος, μεταξύ φόνου και αποδοχής, μεταξύ παρανοϊκής εξόδου και καθησυχαστικής απραξίας, επιλέγει τον φόνο ως μία αλλόκοτη, εκτός ορίων επιλογή εξόδου από το είναι του∙ κι όμως παράλληλα παραμένει βασανιστικά εγκλωβισμένος σε αυτό, λικνίζοντας την αέναη ύπαρξή του μεταξύ ζωής και θανάτου.

Ο  Πέτρος Γούτης ως Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης δημιουργεί, τίκτει επί σκηνής το αριστούργημά του∙ παραλογίζεται, πειραματίζεται και ταυτίζεται με την αντιηρωίδα Φραγκογιαννού, ενώ την ίδια στιγμή την καταδικάζει∙ μας παρασύρει σε δύσβατα μονοπάτια ασυνείδητων ουρλιαχτών, ψυχών που δεν χωρούν στο εύρος της σκευής τους και αποζητούν το απόλυτο σε έναν βίο ανωφελή και μάταιο και βαρύ.

Ο Παπαδιαμάντης προσπαθεί να παραμείνει ουδέτερος, μας παίρνει μαζί του, καθώς ξεδιπλώνει σπαρακτικά τον μίτο της δημιουργικότητάς του∙ διηγείται τη φονική αλλοφροσύνη ενώ ταυτόχρονα σπαράσσει μαζί μας, σε μια μεθεκτική περιδίνηση.

Η μουσική σύνθεση του Μπάμπη Νίκου είναι συγκλονιστική, ζοφερή και ανατριχιαστική, ενώ τα σκηνικά του Ντέιβιντ Νεγρίν μας παρασύρουν σε έναν κόσμο σκοτεινό και ολέθριο. Τα κοστούμια της Χριστίνας Μπακαλοπούλου εκφράζουν εκείνο που τα λόγια δεν μπορούν να ερμηνεήσουν, ενώ οι φωτισμοί του Ντέιβιντ Νεγρίν τονίζουν κάθε ανατροπή, κάθε ηθική σύγκρουση, κάθε συναισθηματική απόγνωση, οδύνη, όλεθρο.

Τέλος, παρά το γεγονός ότι Η Φόνισσα κουβαλάει πάνω της πάνω από 110 χρόνια μελέτης, η αλλόκοτη ιστορία της μας τραβά σαν μαγνήτης και ταυτόχρονα μας απωθεί σαν απομάγευση μιας αποτρόπαιης σαγήνης.

Σε κάθε περίπτωση η Φραγκογιαννού συμβολίζει το σκοτεινό, αποτρόπαιο και ιδιοτελές ασυνείδητο που δεν υπακούει σε ηθικούς φραγμούς, δεν ακουμπά σε κόλπους αγαπητικούς και βαδίζει μόνο, αγριεμένο, κτηνώδες, προορισμένο να χαθεί, να αφανισθεί για πάντα στην προσωπική του ανυπαρξία.

Δυστυχώς, αυτή θα είναι μια ανυπαρξία που δε χωρά καμία αγάπη, καμία λύτρωση, καμία συγχώρεση, μόνο πένθος, θρήνο και χαμό∙ μια ανυπαρξία μακριά από κάθε θεία και ανθρώπινη δικαιοσύνη.

Κύριε, ὄχι μ᾿ αὐτούς. Γνώρισα
τὴ φωνὴ τῶν παιδιῶν τὴν αὐγὴ
πάνω σὲ πράσινες πλαγιὲς ροβολώντας
χαρούμενα σὰ μέλισσες καὶ σὰν
τὶς πεταλοῦδες μὲ τόσα χρώματα.


Ταυτότητα της παράστασης
Συντελεστές
Σκηνοθεσία – χορογραφία: Δέσποινα Γιαννάτου
Μουσική Σύνθεση: Μπάμπης Νίκου
Σκηνικά: Ντέιβιντ Νεγρίν
Κοστούμια: Χριστίνα Μπακαλοπούλου
Φωτισμοί: Δέσποινα Γιαννάτου
Παραγωγή : Παναγιώτης Δέμος
Διανομή (2 Ηθοποιοί)
Παναγιώτης Δέμος ( Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης )
Θανάσης Κουρλαμπάς ( Άνδρας )
Ομάδα χορού «Υπέρ Ορίων»: (9 Χορευτές)
Θάλεια Μελισσαράτου ( Φόνισσα )
Σοφία Κρανιά ( Φόνισσα )
Εμμανουέλα Αλεξανδρινάκη ( Φόνισσα )
Μαρία Λάκκα ( Φόνισσα )
Νικόλαος Ράπτης, Κωνσταντίνος Χαραλαμπόπουλος, Ειρήνη Καφρίτσα, Νικόλαος Ρούσσος, Χριστίνα Ρεσίτη (ερινύες)
Θέατρο Αλκμήνη

H Λία Τσεκούρα εδώ και 25 χρόνια διδάσκει και αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμικής αγωγης σε ένα ευρύ πολιτισμικό φάσμα, όπου αγκαλιάζει τη μουσική, τον λόγο, το δράμα, την κίνηση, τον ρυθμό και διοργανώνει παιδικές συναυλίες και εκδηλώσεις. Βασικός σκοπός των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων είναι η δημιουργία μουσικής παιδείας και γενικότερα πολιτισμικής έκφρασης μέσω της βιωματικής μάθησης. Λία Τσεκούρα Dipl. in Piano and Theory of European Music Ba. in Hellenic Culture and Civilization

RELATED POST

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

INSTAGRAM
FOLLOW ME
WP to LinkedIn Auto Publish Powered By : XYZScripts.com