READING

Νεκρή ζώνη ή No Man’s Land (1975): Ένας τόπος νεκρ...

Νεκρή ζώνη ή No Man’s Land (1975): Ένας τόπος νεκρωμένος, οδυνηρά γκρίζος, παγωμένος

Ο όρος no mans land, αφορά έναν τόπο που βρίσκεται υπό αμφισβήτηση∙ είναι η εικόνα ενός τόπου γκρίζου και σκοτεινού από τη φύση του, τον οποίο δεν διεκδικεί κανείς εξαιτίας ενός ακαθόριστου φόβου, μίας αβέβαιης απειλής. Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο όρος αφορούσε μια περιοχή που βρισκόταν στο μέσον, μεταξύ δύο εχθρικών τάφρων, την οποία κανένα από τα δύο εχθρικά μέρη δεν τολμούσε να διασχίσει, λόγω φόβου επίθεσης από τον εχθρό.

Ο Pinter δημιουργεί τη δική του no man’s land, με τον δικό του αλληγορικό, δημιουργικά απροσδιόριστο, ζοφερό, τραγικό τρόπο∙ ένας κρανίου τόπος χωρίς ταυτότητα, πάνω στον οποίο ασελγούν τα αρπακτικά ένστικτα δύο ή περισσοτέρων εχθρικών μετώπων, έτοιμα να ξεσκίσουν το ένα το άλλο σε μία ανελέητη σφαγή για την επιβίωση.

Ο Κώστας Φιλίππογλου αναλαμβάνει τη no man’s land από τον Pinter και την αναδημιουργεί ευρηματικά, παρουσιάζοντας μια σκηνοθετική εικονοποίηση που δεν είναι τίποτε άλλο από μια ανθρώπινη κραυγή εγκλωβισμένη σε αόρατα τείχη.

Η Νεκρή Ζώνη ανήκει στα λεγόμενα Memory Plays του Pinter, όπου ένας από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους αφηγείται τα γεγονότα του δράματος∙ άρα, ο θεατής εντάσσεται σε μία δράση in medias res, εν αγνοία του. Αυτό το in medias res, ωστόσο, δεν είναι τόσο προφανές, αλλά αναδύεται αργά, απειλητικά, αγριεμένα, καταργώντας κάθε διέξοδο, παγιδεύοντας την ύπαρξη σε μία αέναη σύγκρουση με τον εαυτό της.

Η πλοκή του δράματος απλή∙ ο πετυχημένος αλλά αλκοολικός ποιητής και συγγραφέας Χιρστ, γνωρίζει σε ένα pub τον Σπούνερ, έναν αποτυχημένο ποιητή, τον οποίο προσκαλεί στο σπίτι του με σκοπό να συνεχίσουν τη συζήτηση και το ποτό. Ο Χιρστ μένει στην πολυτελή βίλα του με δύο ακόμη άτομα, τον οικονόμο/γραμματέα Φόστερ και τον υπηρέτη/σωματοφύλακα  Μπριγκς. Όσο περνάει η νύχτα, το απειλητικό φως της μέρας φωτίζει όχι μόνο τον ουρανό αλλά και τις ανθρώπινες ιστορίες, αναμνήσεις, επιθυμίες και απωθημένα, μέσα από την αφήγηση του Σπούνερ.

Ωστόσο, ο Pinter, μέσα από την αλληγορική, αλλόκοτη, αχλή του théatre de labsurde, επενδύει την απλότητα με τη βαθιά οδύνη που κάνει το ανθρώπινο βίωμα να αιμορραγεί. Εκείνη είναι η στιγμή που το φως της μέρας, αντί να λυτρώνει, σκορπίζει ζόφο, σκότος, θάνατο. Η πλοκή εμπλέκεται σε μία αιώνια διελκυστίνδα μεταξύ αλήθειας και ψέματος, ζωής και θανάτου∙ οι ήρωες παγιδεύονται στη νεκρή ζώνη, σε έναν ατέρμονα κοχλία που αναμοχλεύει το ίδιο θέμα συζήτησης, καταδικάζοντας τους ήρωες σε μία σισύφεια τραγωδία ή κωμωδία!

Η σκηνοθεσία διαφέρει από κάθε άλλη μεταφορά του έργου που γνωρίζουμε, όπως για παράδειγμα τη βρετανική παρουσίαση σε σκηνοθεσία Sean Mathias. Ο Κώστας Φιλίππογλου αποδίδει με καθηλωτικό τρόπο αυτό το λίκνισμα μεταξύ τραγωδίας και αλληγορίας, καθώς ακόμη και το χιούμορ, που ενίοτε εκπέμπει η νεκρή ζώνη, έχει πένθιμο χαρακτήρα.
Η σκηνοθεσία μας εισάγει ξαφνικά, εντυπωσιακά και συγκλονιστικά στο έργο, όπου αλλόκοτες αισθήσεις, βιώματα και  σκέψεις περιδινούνται ιλιγγιωδώς στην ατμόσφαιρα

Ο σκηνοθέτης σοκάρει, καθώς η νεκρή του ζώνη είναι ένα τοπίο θανάτου ντυμένο στα λευκά∙ ένα white wall (Ηλίας Μόσχοβας, Πάνος Οικονόμου) στο οποίο στροβιλίζονται λευκά άνθη μέσα σε ένα λευκό παγερό τοπίο σκηνικού, ανέκφραστο, άπειρο, απερινόητο, άγνωστο, αδηφάγο, αιώνιο.

Μέσα σε αυτό το αβάσταχτο ουρλιαχτό ανασαλεύει απειλητικά μια επώδυνη ειρωνεία, αυτό το αλληγορικό παρόν του πιντερικού θεάτρου του παραλόγου∙ μια διαλεκτική καθημερινή, ένας λόγος πεζός, αναίμακτα βαρετός, που περιφέρεται λαίμαργα γύρω από το σημαντικό, το ολέθριο, που παραμένει λεκτικά ανέκφραστο, αλλά βιωματικά, συναισθηματικά και ψυχικά παρόν. Ο λόγος δεν τολμά να πλησιάσει το ολέθριο, γιατί δεν αντέχει τη φρίκη του∙ κι αυτό το ολέθριο δεν είναι άλλο από εκείνο το ουρλιαχτό του ανθρώπου που συνειδητοποιεί τη θνητότητά του και σπαράζει εγκλωβισμένος μέσα σε αυτή.

Η σκηνοθετική ματιά φέρνει τον θεατή μοιραία αντιμέτωπο με τη βεβαιότητα του θανάτου σε μια ευρεία έννοια, θάνατος βιολογικός, ψυχικός, συναισθηματικός, διανοητικός, θάνατος που αγκαλιάζει παγωμένα κάθε πτυχή της ζωής και την ίδια στιγμή την επιβεβαιώνει. Ο σκηνοθέτης μέσα από τη μέθεξη στην οποία μας παγιδεύει, μας οδηγεί στην κατανόηση του αυτονόητου∙ η μοίρα, το αίσημον ήμαρ είναι εδώ, αυτή είναι η κατάστασή μας και η αποδοχή είναι μονόδρομος. Αυτή η αμείλικτη παραίνεση αποκαλύπτει τη μοναξιά του ανθρώπου σε έναν ανούσιο κόσμο, την ύπαρξη που ταλαντεύεται τραγικά μεταξύ πραγματικότητας και ψευδαίσθησης, σε μια νεκρή ζώνη που γεμίζει από την απουσία της επικοινωνίας, μία μπεκετική σχεδόν ομίχλη, που πλανιέται στη σκηνή και την πλατεία για να μας εγκλωβίσει στην απόγνωση.

Οι χαρακτήρες του έργου αποδίδονται με μία παράλογη ειλικρίνεια∙ ο Χίρστ (Γ. Αρμένης) έχει κατακτήσει τον ρόλο του και ελίσσεται αριστοτεχνικά μεταξύ των συναισθηματικών διαβαθμίσεων, αναδεικνύοντας με την εμπειρία του κάθε ανεπαίσθητο μήνυμα της πιντερικής θεματολογίας∙ κυνικός, δεσποτικός, επιβλητικός με μία αυτοπεποίθηση που μόνο ο Θεός μπορεί να έχει, για να γίνει θύμα του άγνωστου παρελθόντος που ανασαλεύει σαδιστικά, εγκλωβισμένος στην φρικτότητα της μνήμης, εντείνει την ασφυξία που εκπέμπει η κωμική τραγικότητα του Pinter. Παγιδεύεται σε έναν κόσμο ματαίωσης κι αδιεξόδου και παίζει με μία ασαφή ειρωνεία που κρύβεται πίσω από τον φόβο.

Ο Αλ. Συσσοβίτης είναι ο Σπούνερ, αν και νεότερος από τον πιντερικό Σπούνερ. Σαρδόνιος, απειλητικός, εκπέμπει έναν εωσφορικό σαρκασμό που αγγίζει τα όρια του αυτοσαρκασμού, με έναν λόγο που τηρεί τον αλλόκοτο, ενίοτε, χαρακτήρα του θεάτρου του παραλόγου. Κινείται σε όλη τη σκηνή παθιασμένα, επιβάλλεται με την γκροτέσκα κινησιολογία (Κατερίνα Φωτιάδη) και μας καθηλώνει μαζί του στη νεκρή ζώνη.

Ο Φόστερ (Αντώνης Καρυστινός) με την παρουσία του εντείνει τη σκοτεινή πλευρά του έργου με τον ασφυκτικό λόγο, τις ασφυκτικές κινήσεις και εκφράσεις. Ο Μπριγκς (Γιάννης Στεφόπουλος) αποδίδει με ειλικρίνεια τον ρόλο του με τη διαυγή και συγκεντρωμένη υποκριτική του.

Η μετάφραση του Αντώνη Πέρη είναι αληθινή και βοηθά στη μέθεξη του θεατή, με τη σαφήνεια και την καθαρότητά της. Το πιντερικό οξύμωρον που δένει το τραγικό με το οιονεί κωμικό υπηρετείται από διάφορα σκηνοθετικά ευρήματα, που δένουν παράλογα μια σκηνική σουρεαλιστική εικόνα (Όλγα Μπρούμα). Πολύχρωμα γραφικά, μαγειρικά σκεύη, τηλέφωνα που κατεβαίνουν από την οροφή, γκροτέσκο μακιγιάζ, γυάλινα μπουκάλια, όλα συντελούν στη συμβολική, αλληγορική αλήθεια. Τα κοστούμια (Όλγα Μπρούμα) μιλούν για το φθαρτό της ανθρώπινης φύσης, ενώ το λευκό μακιγιάζ λειτουργεί ως μάσκα θανάτου.

Τέλος, η παράσταση, πέραν της πιντερικής απόχρωσης, συνιστά μία παρουσίαση της ανθρώπινης τραγικότητας, εκείνου του μοιραίου εγκλωβισμού σε έναν μεταιχμιακό τόπο, ένα τοπίο ερημικό, νεκρωμένο, σαθρό, λευκό και τραγικό∙ έναν τόπο ρευστότητας, ζοφερό, χωρίς μέλλον, με τη ζωή να είναι μια απαντοχή ενός επερχόμενου επιταφίου, μία πόρτα που κλείνει ερμητικά και μας παγιδεύει σε μία αβέβαιη αιωνιότητα, χωρίς ελπίδα γυρισμού.

Nothing is funnier than unhappiness… Ιt’s the most comical thing in the world.

Samuel Beckett, Endgame

Κείμενο: Λία Τσεκούρα

Φωτογραφία: Νίκος Πανταζάρας


Ταυτότητα της παράστασης
Συντελεστές
Μετάφραση: Αντώνης Πέρης
Σκηνοθεσία: Κώστας Φιλίππογλου
Συν – σκηνοθεσία: Γιώτα Σερεμέτη
Σκηνικά – κοστούμια: Όλγα Μπρούμα
Βοηθός σκηνογράφου: Σίλια Κόη
Επιμέλεια κίνησης: Κατερίνα Φωτιάδη
Φωτογραφίες: Νίκος Πανταζάρας
Video: Ηλίας Μόσχοβας, Πάνος Οικονόμου
Art direction: Όλγα Μπρούμα
Επικοινωνία: Ειρήνη Λαγουρού
Παραγωγή: FAUST
Παίζουν:
Γιώργος Αρμένης
Αλέκος Συσσοβίτης
Αντώνης Καρυστινός
Γιάννης Στεφόπουλος

 

Θέατρο Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες

H Λία Τσεκούρα εδώ και 25 χρόνια διδάσκει και αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμικής αγωγης σε ένα ευρύ πολιτισμικό φάσμα, όπου αγκαλιάζει τη μουσική, τον λόγο, το δράμα, την κίνηση, τον ρυθμό και διοργανώνει παιδικές συναυλίες και εκδηλώσεις. Βασικός σκοπός των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων είναι η δημιουργία μουσικής παιδείας και γενικότερα πολιτισμικής έκφρασης μέσω της βιωματικής μάθησης. Λία Τσεκούρα Dipl. in Piano and Theory of European Music Ba. in Hellenic Culture and Civilization

RELATED POST

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

INSTAGRAM
FOLLOW ME
WP to LinkedIn Auto Publish Powered By : XYZScripts.com