READING

Βουβός σερβιτόρος ή Τhe dumb waiter του 1959 του H...

Βουβός σερβιτόρος ή Τhe dumb waiter του 1959 του Harold Pinter στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων: Ένα μυστηριώδες περιβάλλον, αλλόκοτο, αντιφατικό, ξένο, της Λίας Τσεκούρα

O Βουβός Σερβιτόρος ανήκει στον κύκλο των comedies of menace του Harold Pinter. Τα έργα αυτά ξεκινούν ως μια προφανώς αθώα κατάσταση που καθίσταται απειλητική όσο και παράλογη, καθώς οι χαρακτήρες του Pinter συμπεριφέρονται με τρόπους που συχνά θεωρούνται ανεξήγητοι. Άλλωστε, χαρακτηριστικό του Pinter είναι το γεγονός ότι αφήνει στα έργα του μια αχλή αυτοδιάθεσης, με την έννοια ότι ο θεατής έχει προσωπική επιλογή στην πιντερική ερμηνεία.

Από την αρχή η υπόθεση μάς εισάγει σε ένα μυστηριώδες περιβάλλον, αλλόκοτο, αντιφατικό, ξένο. Σταδιακά συνειδητοποιούμε ότι δύο πληρωμένοι εκτελεστές, ο Gus και ο Ben, σε ένα απροσδιορίστου ταυτότητας, υπόγειο στο Birmingham περιμένουν την επόμενη αποστολή́ τους. Στο βάθος υπάρχει ένα αναβατόριο, ο βουβός σερβιτόρος – που συνεχώς κατεβάζει παραγγελίες στο υπόγειο, τις οποίες ο Gus κι ο Ben αδυνατούν να φέρουν εις πέρας. Σταδιακά τα δύο άτομα πανικοβάλλονται διότι δεν υπάρχουν επαρκείς προμήθειες για να ετοιμάσουν τις ουρανοκατέβατες παραγγελίες, τον αποστολέα των οποίων δεν γνωρίζουν.

Η αγωνία αυτή κορυφώνεται, η επικοινωνία αλλοιώνεται, χάνεται και μπλέκεται σε έναν ασθμαίνοντα, αιματηρό διάλογο όπου θύμα και θύτης παύουν να είναι διακριτοί∙ η αγωνιώδης αυτή πορεία καταλήγει σε μια ακίνητη, παγωμένη στατικότητα, καθώς ο ένας εκτελεστής τείνει το όπλο στον άλλον εκτελεστή αφήνοντας τον θεατή παραδομένο στη δική του ερμηνεία.

Βασικό στοιχείο του πιντερικού παραλόγου είναι η αδυναμία, η έλλειψη σημασίας, ουσίας, νοήματος, η σημαντική παρουσία του κενού αλλά και ένα αλλόκοτο μυστήριο. Αυτή η παράλογη ατμόσφαιρα κυριαρχεί ήδη από την αρχή και ενορχηστρώνει το έργο ως δεσπόζουσα, παρανοϊκή δύναμη.

Αυτή η πιντερική αλλόκοτη παράνοια αγκαλιάζει ασφυκτικά και τον τίτλο∙ Ποιος είναι ο βουβός σερβιτόρος; Ενδεχομένως να είναι το προφανές∙ το αναβατόριο, ένα απλό σκηνικό που λειτουργεί ως κεντρικό σύμβολο μιας κεντρικής σημασίας, αυτήν μιας αναρχικής, στρεβλής, απρόσωπης, νεκρωμένης επικοινωνίας, που ως αντιεπικοινωνία απομακρύνει τους ανθρώπους και κόβει κάθε σχεσιακό δεσμό.

Είναι μια επικοινωνία ενός άγνωστου κόσμου, χωρίς σαφή προέλευση που επιβάλλει αιτήματα και απαιτεί πλήρη υποταγή∙ μια βουβή αντιεπικοινωνία που αποδυναμώνει τον άνθρωπο, ο οποίος αδυνατεί να ενεργήσει και παραμένει έγκλειστος στο προσωπικό του υπόγειο. Ο αποστολέας του αναβατορίου, ο πιντερικός απρόσιτος Wilson, μπορεί να είναι ένα πολιτικό σύστημα, ένα θεσμικό όργανο, η κοινωνία, ένας έρωτας, μια αγάπη, ο Θεός, ο θάνατος.

Παράλληλα, ο βουβός σερβιτόρος ενδεχομένως να είναι κάποιος από τους δύο εκτελεστές, με την έννοια ότι εξυπηρετούν, σερβίρουν, αυτό που ο άφαντος Wilson απαιτεί από εκείνους. Αυτό και μόνο εδραιώνει και πάλι αυτή την υποταγή και την αντιεπικοινωνία, την έλλειψη ελέγχου και την παρουσία ενός χρόνου που τελειώνει αργά και βασανιστικά, οδηγώντας σε ένα τέλος, έναν θάνατο.

Η πιντερική αντιεπικοινωνία είναι ένα διάπυρο θέμα, καθώς ο συγγραφέας χρησιμοποιεί διάφορα σκηνικά τεχνάσματα για να εντείνει την παρουσία της∙ ένα χαρακτηριστικό παράλογο στοιχείο είναι και ο φάκελος που γλιστρά κάποιος  – ο Wilson(;) – κάτω από την πόρτα ο όποιος δεν περιέχει το αναμενόμενο μήνυμα, αλλά μόνο 12 σπίρτα.

Ο Pinter, βαθιά επηρεασμένος από τον Beckett, ερωτοτροπεί με το παράλογο όσο κι αν φαίνεται ότι το έργο κυριαρχείται από ρεαλισμό. Κατ’ αρχάς, σημαντικό ρόλο έχει η σιωπή και η κινησιολογία, που σε αντίθεση με τον διάλογο είναι ενδεικτικές του χαρακτήρα των δύο εκτελεστών. Ο Ben, ο πιο μορφωμένος, διαβάζει την εφημερίδα του, ενώ ο Gus προσπαθεί να δέσει τα παπούτσια του με αδέξιο τρόπο. Η σκηνική αυτή περιγραφή οριοθετεί εξ΄αρχής τη σχέση μεταξύ αδύναμου και δυνατού, ωστόσο σταδιακά αυτό υπόκειται σε συνεχείς ανατροπές.

Η αγαπημένη σιωπή του Pinter είναι εκείνη που απογυμνώνει την πιντερική αλήθεια και δίνει άπλετο φως στη σημασία που ενδιαφέρει τον δημιουργό. Ο Ben απαντά στις περισσότερες ερωτήσεις του Gus με σιωπή, πίσω από την οποία παραμονεύει μια θανατηφόρα απειλή, ενώ  ο Ben στρέφει το όπλο του στον Gus μέσα στη σιωπή. Παράλληλα, ενυπάρχει και μια λεκτική βιαιότητα, γεγονός που και πάλι δυσχεραίνει την επικοινωνία.

Η σκηνοθεσία του Νίκου Πασχίδη και της Νουρμάλα Ήστυ έχει ρυθμό και τονίζει τα πιντερικά σημεία που τονίζουν την αντιεπικοινωνία, την αόρατη απειλή, τον προσωπικό εγκλεισμό και την αδιέξοδη αίσθηση ανυπαρξίας, συντριβής της προσωπικής επιθυμίας, του ατόμου που εγκλωβισμένο στην αδυναμία του, το καταπίνει κάποιο ανείπωτο και απρόσιτο χάος.

Οι δύο χαρακτήρες, ο Κωστής Μπούντας και ο Θανάσης Ισιδώρου αναμετρώνται με ένα δύσκολο έργο και πράγματι εκφράζουν την προσωπική οδύνη που τους εγκλωβίζει στο πιντερικό υπόγειο. Τα σκηνικά είναι τα απολύτως απαραίτητα, ενώ ο χώρος, ένα εξαθλιωμένο υπόγειο αναδύει μια εφιαλτική αίσθηση κενού. Η έλλειψη ειδικού φωτισμού ήταν εμφανής, καθώς υπήρχαν κορυφώσεις που πέρασαν απαρατήρητες.

Τέλος, ο θεατής βιώνει την προσωπική ματαίωση που ανασαλεύει από το πιντερικό έργο και τυλίγεται σε μια αχλή χάους, ενός αόρατου, άηχου και φρικιαστικού ουρλιαχτού. Διάχυτη η αίσθηση του επερχόμενου τέλους μας αφήνει να λικνιζόμαστε μεταξύ ύπαρξης και ανυπαρξίας, προσπαθώντας, με κάποιο τρόπο να αποδράσουμε από το προσωπικό μας, σκοτεινό υπόγειο.


Ταυτότητα της παράστασης
Συντελεστές
Μετάφραση: Νίκος Πασχίδης, Ξανθή Κρανίδη
Σκηνοθεσία: Νίκος Πασχίδης, Νουρμάλα Ήστυ
Σκηνικά – κοστούμια: Εβελίνα Δαρζέντα, Δάφνη Κολυβά
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Ερμηνεία: Κωστής Μπούντας, Θανάσης Ισιδώρου

H Λία Τσεκούρα εδώ και 25 χρόνια διδάσκει και αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμικής αγωγης σε ένα ευρύ πολιτισμικό φάσμα, όπου αγκαλιάζει τη μουσική, τον λόγο, το δράμα, την κίνηση, τον ρυθμό και διοργανώνει παιδικές συναυλίες και εκδηλώσεις. Βασικός σκοπός των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων είναι η δημιουργία μουσικής παιδείας και γενικότερα πολιτισμικής έκφρασης μέσω της βιωματικής μάθησης. Λία Τσεκούρα Dipl. in Piano and Theory of European Music Ba. in Hellenic Culture and Civilization

RELATED POST

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

INSTAGRAM
FOLLOW ME
WP to LinkedIn Auto Publish Powered By : XYZScripts.com