Αρχική ΘΕΑΤΡΟ Ρινόκερος, (Rhinocéros) του Eugène Ionesco σε σκηνοθεσία Δημήτρη Κανέλλου: Ένα θρηνητικό ταξίδι...

Ρινόκερος, (Rhinocéros) του Eugène Ionesco σε σκηνοθεσία Δημήτρη Κανέλλου: Ένα θρηνητικό ταξίδι που σηματοδοτεί τη μοναχικότητα του ανθρώπου, της Λίας Τσεκούρας

...που βουλιάζει μέσα στην απουσία νοήματος, έγκλειστος στα αόρατα τείχη του προσωπικού του αφανισμού!

30

O Rhinocéros γράφτηκε από τον Eugène Ionesco το 1958 και μάλιστα ήταν ένα έργο θρίαμβος για τον δημιουργό του, ο οποίος επιβάλλεται κατόπιν με έργα που ανήκουν στον cycle  Bérenger, όπως τα Tueur sans gages, 1959, Le Roi se meurt, 1962, Le Piéton de lair, 1963.

Πρωτοπόρος του Theatre Nouveau και ιδρυτής του Theatre de labsurde μαζί με τον Samuel Beckett και τον Jean Genet, ο Ionesco καταγγέλλει κάθε μορφή θεατρικής σύμβασης που ίσχυε μέχρι τότε και μετά την καταρρίπτει.

Επιβλητικός, χαρισματικός, εμβληματικός κι αιρετικός, ο δημιουργός του Rhinocéros χρησιμοποιεί διάφορα καινοφανή μέσα για να εκφράσει τις μύχιες σκέψεις του και να απλώσει στη θεατρική σκηνή τον θεματικό καμβά του, ο οποίος αποτελεί πυρήνα των μεγαλύτερων ερωτημάτων που έχουν απασχολήσει ποτέ τον κόσμο της τέχνης∙ ο άνθρωπος που καταβροχθίζεται από τη μάζα, η απουσία νοήματος, το αδιέξοδο της επικοινωνίας, η ζωή και ο θάνατος, η αδυναμία επίτευξης της ευτυχίας, το παράλογο της ίδιας της ζωής.

Η υπόθεση του έργου είναι η μετουσίωση του παραλόγου∙ σε έναν ασαφή και ρευστό χρόνο οι κάτοικοι μιας επαρχιακής Γαλλικής πόλης μεταμορφώνονται σταδιακά σε ρινόκερους.

Κεντρικό πρόσωπο του έργου ο Bérenger, που είναι ο μόνος που δεν μεταμορφώνεται σε ρινόκερο και ο μόνος που συνειδητοποιεί σταδιακά το νόημα και τα συμπτώματα της επιδημίας ρινοκερίτιδας∙ άκρατος εγωισμός, ματαιοδοξία, υποκρισία, αίσθηση βίας και κυριαρχικότητας, εσφαλμένη λογική, διάλυση δεσμών και σχέσεων, κτηνώδης χαλαρότητα που οδηγεί σε προσωπική ζωοποίηση,  αποδοχή του κακού και παρεπόμενη αναζήτηση και ενέργεια αυτού.

Ο Bérenger είναι εκείνος που στο τέλος αρνείται συνειδητά να μεταμορφωθεί σε ρινόκερο – στοιχείο που ενέχει και μια ενδεχομένη και λανθάνουσα προσωπική επιλογή – παραμένοντας δεσμευμένος στην ανθρώπινη υπόστασή του, γνωρίζοντας ότι αυτό το μονοπάτι θα τον οδηγήσει στη μοναξιά. Ο Bérenger αρνείται να γίνει λεία της μάζας και αντιστέκεται στην απώλεια της ανθρώπινης ταυτότητας που οδηγεί στην εξαθλίωση.

Ενδεχομένως ο Ionesco νοηματικά και ουσιαστικά πραγματεύεται ένα δίπολο. Αφ΄ενός μάχεται έναν μακρόκοσμο που με όχημα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως ο Κομμουνισμός, ο Ναζισμός, ο Φασισμός με τα αποτρόπαια αποτέλεσμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έχει ματώσει μια ανθρωπότητα ολόκληρη∙ αφ΄ετέρου μάχεται έναν μικρόκοσμο, τον άνθρωπο ως οντότητα που βουλιάζει σε ένα αφόρητο ουρλιαχτό μικρόνοιας, μοναξιάς, αποθηρίωσης καθώς ανακαλύπτει τη ζωώδη φύση του – μέσα από τη μεταμόρφωση σε ρινόκερο – και ασχημονεί, προβαίνει σε ακατονόμαστες πράξεις και κανιβαλίζει μοιραία την ίδια την υπόστασή του, ό,τι ιερότερο έχει, σε ένα βίαιο και πένθιμο ταξίδι μεταξύ καταστροφής και αυτοκαταστροφής.

Η σκηνοθεσία του Δημήτρη Κανέλλου εκφράζει σε μεγάλο βαθμό αυτήν την κραυγή απελπισίας του δημιουργού που κρύβεται πίσω από το γκροτέσκο, το τραγικά κωμικό, τον σαρκασμό, την αίσθηση του μηδενισμού και του κενού, τους διαλόγους χωρίς νόημα, τον επαναληπτικό λόγο και τις ονειρικές και εφιαλτικές εικόνες που κυριαρχούν, τον κυνισμό.

Ο σκηνοθέτης στήνει έναν ολόκληρο κόσμο γύρω από το αλλόκοτο που στροβιλίζεται και καταπίνει την ανθρώπινη ελπίδα και υλοποιεί επί σκηνής τη ρήση του Ionesco ότι τα πάντα είναι κωμικά, τίποτα δεν είναι τραγικό, όλα είναι πραγματικά και μη, δυνατά και αδύνατα, σοβαρά και γελοία. Έτσι δημιουργείται μια μέθεξη, η οποία εντείνεται καθώς οι ρινόκεροι της παράστασης κατεβαίνουν από τη σκηνή κι ανακατεύονται με το κοινό, σε μια μεθεκτική ενσωμάτωση σκηνής και πλατείας.

Οι ηθοποιοί της ομάδας Μικρό Πολυτεχνείο έκαναν μια πολύ καλή προσπάθεια και αναμετρήθηκαν γενναία με ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του σύγχρονου θεάτρου. Από τους περιφερειακούς ρόλους θα περιμέναμε περισσότερη εσωτερικότητα, καθώς κινήθηκαν σε μια υπερβολή που ξέφευγε κάπως από την ατμόσφαιρα του Ionesco, ενώ η έλλειψη μικροφωνικής εγκατάστασης υποχρέωνε τους ηθοποιούς να μιλούν δυνατότερα χάνοντας σε σημαντικές σκηνές την επαφή με τη σωστή άρθρωση. Ξεχωρίζει η παρουσία του Bérenger, καθώς προβάλλει λυγμικά και με εσωτερικότητα όλη εκείνη την απελπισία που προσβάλλει τον άνθρωπο, ο οποίος οδεύει σε έναν εκούσιο θάνατο, κυρίως ψυχικό.

Ο φωτισμός της Ομάδας Μικρού Πολυτεχνείου της Χριστίνας Θανάσουλα ήταν καίριος κι εντυπωσιακός∙ ειδικότερα τη στιγμή που ο καλύτερος φίλος του Bérenger, ο Jean, γίνεται ρινόκερος ο φωτισμός παίζει ένα θέατρο σκιών που μας συναρπάζει. Τα σκηνικά-κοστούμια της Ομάδας Μικρού Πολυτεχνείου του Γιώργου Λυτζέρη ήταν γεμάτα χρώμα και εντάσεις, σε μια αποτύπωση του γκροτέσκου, ενώ ευρηματική ήταν η χρήση της μάσκας του ρινόκερου.

Η μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ, τέλος ήταν μοναδική, καθώς ο ρόλος της στη μέθεξη ήταν εξαίρετα σημαντικός. Η μουσική επιμέλεια και το ηχητικό περιβάλλον του Νίκου Γιούσεφ πρόβαλλε όχι μόνο εφιαλτικότητα αλλά και κάποια νοσταλγία ενός κόσμου που δεν υπάρχει πλέον.

Ενδεχομένως, ο Rhinocéros να είναι ο μικρόκοσμος μιας κοινωνίας που είναι γεμάτη μένος και μήνι∙ η μικρογραφία ενός κόσμου άχρονου, οδυνηρά πληγωμένου, αποκαμωμένου, που δεν αντέχει να ζει μέσα από την απαντοχή ενός καλύτερου είναι. Αναρωτιέμαι εάν αυτή η απουσία νοήματος μπορεί να αναχαιτιστεί, να βουλιάξει μέσα στο τραγικά γκροτέσκο της ύπαρξής της.

Σε κάθε περίπτωση όμως, έχουμε το δικαίωμα, ως άλλοι Bérenger να αντισταθούμε στη λήθη και να ελπίζουμε σε μια ελπίδα, ακόμη κι αν αυτή είναι γελοία τραγική.

Οι άνθρωποι στριφογυρίζουν μέσα στο κλουβί τους που είναι η γη, γιατί ξέχασαν πως μπορούν να στρέψουν το βλέμμα τους προς τον ουρανό, Eugène Ionesco.


Ταυτότητα της παράστασης
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Κανέλλος
Σκηνικά-Κοστούμια: Ομάδα Μικρού Πολυτεχνείου του Γιώργου Λυτζέρη
Σχεδιασμός φωτισμών: Ομάδα Μικρού Πολυτεχνείου της Χριστίνας Θανάσουλα
Μουσική Επιμέλεια & Ηχητικό περιβάλλον: Νίκος Γιούσεφ
Σπύρος Ανδριώτης, Γεωργία Γαβρίδου, Πάνος Γιαλίτσης, Γιούλη Γκίνη, Πάνος Κτωρίδης, Αθανάσιος Κωτσιόπουλος, Βάσω Μαμαλίγκα, Κατερίνα Μούγερ, Δέσποινα Μπαχά, Λευτέρης Μπούγιας, Στέλιος Μπούρας, Ελένη Παναγιωτοπούλου, Φωτεινή Πολύζου, Βιβέτα Τερκεσίδου, Ντίνος Φράγκος
Θέατρο OLVIO
Λία Τσεκούρα
H Λία Τσεκούρα εδώ και 25 χρόνια διδάσκει και αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμικής αγωγης σε ένα ευρύ πολιτισμικό φάσμα, όπου αγκαλιάζει τη μουσική, τον λόγο, το δράμα, την κίνηση, τον ρυθμό και διοργανώνει παιδικές συναυλίες και εκδηλώσεις. Βασικός σκοπός των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων είναι η δημιουργία μουσικής παιδείας και γενικότερα πολιτισμικής έκφρασης μέσω της βιωματικής μάθησης. Λία Τσεκούρα Dipl. in Piano and Theory of European Music Ba. in Hellenic Culture and Civilization

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Please enter your comment!
Please enter your name here